Στη διεθνή επιστημονική πλατφόρμα Nature Partner Journals – Heritage Science δημοσιεύθηκε το άρθρο με τίτλο «Η ενιαία κοινωνία της εποχής των Βισάπ στο Αρμενικό Υψίπεδο, περίπου το 4000 π.Χ.: συμπεράσματα από την ανάλυση των δεδομένων» (Vishap epoch unitary society in Armenian Highlands, c. 4000 BC: data analysis consequences), το οποίο υπογράφουν ο διδάκτωρ Φυσικών και Μαθηματικών Επιστημών, καθηγητής Βαχάγκν Γκουρζαντιάν, και ο διδάκτωρ Ιστορικών Επιστημών Αρσέν Μπομποχιάν. Την ανακοίνωση έκανε η Εθνική Ακαδημία Επιστημών της Αρμενίας.
Πρόκειται για τη δεύτερη δημοσίευση του περιοδικού Heritage Science αφιερωμένη στους αρμενικούς βισαπάκαρ (λιθόγλυπτες στήλες-«δράκους»). Το 2025 είχε δημοσιευθεί άρθρο των ίδιων συγγραφέων με τίτλο «Οι λίθινες στήλες Βισάπ ως προϊστορικά λατρευτικά μνημεία του Αρμενικού Υψιπέδου: ανάλυση και ερμηνεία των δεδομένων» (Vishap stelae as cult dedicated prehistoric monuments of Armenian Highlands: data analysis and interpretation), το οποίο είχε προκαλέσει ευρύ επιστημονικό ενδιαφέρον.
Η νέα μελέτη αποτελεί συνέχεια της προηγούμενης, εμπλουτισμένη με πρόσθετη στατιστική ανάλυση και ενταγμένη σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο της εποχής.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η πρώτη μελέτη είχε καταδείξει, μέσω στατιστικής επεξεργασίας των διαθέσιμων δεδομένων, ότι οι βισαπάκαρ συνδέονταν στενά με μια ιδιαίτερα απαιτητική σε πόρους, αλλά μη χρηστική λατρευτική πρακτική: τη λατρεία του νερού. Τα μνημεία αυτά σχετίζονται με ορεινές πηγές και προϊστορικά αρδευτικά συστήματα του Αρμενικού Υψιπέδου.
Στη νέα δημοσίευση υποστηρίζεται ότι κατά την εποχή των Βισάπ το Αρμενικό Υψίπεδο διέθετε μια ενιαία και οργανωμένη κοινωνία, ικανή να κινητοποιεί σημαντικούς πόρους τόσο για την τέλεση της λατρείας του νερού όσο και για την κατασκευή και λειτουργία εκτεταμένων ορεινών αρδευτικών συστημάτων.
