Η απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων εξακολουθεί να ισχύει, ωστόσο το σχετικό νομοσχέδιο δεν βρίσκεται πλέον στην ημερήσια διάταξη της Κνεσέτ. Η έγκριτη ισραηλινή εφημερίδα Haaretz υποστηρίζει ότι η διαδικασία ανεστάλη ύστερα από πιέσεις του Αζερμπαϊτζάν. Ποια πολιτικά συμφέροντα κρύβονται πίσω από αυτή την εξέλιξη;
Η διαδικασία αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων στο Ισραήλ, όπως προέβλεπαν ήδη πριν από λίγες ημέρες αρκετοί αναλυτές, έχει ουσιαστικά παγώσει. Στο θέμα αναφέρεται η έγκριτη ισραηλινή εφημερίδα Haaretz, σύμφωνα με την οποία η αιτία ήταν η παρέμβαση του Αζερμπαϊτζάν.
Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι στα τέλη Ιουνίου η ισραηλινή κυβέρνηση είχε εγκρίνει ομόφωνα το νομοσχέδιο για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, πρωτοβουλία του υπουργού Εξωτερικών της χώρας, Γκίντεον Σαάρ. Ωστόσο, πριν το νομοσχέδιο φτάσει στην Κνεσέτ και αποκτήσει ισχύ νόμου, η διαδικασία διακόπηκε.
Σύμφωνα με τη Haaretz, ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ, Χικμέτ Χατζίγιεφ, επικοινώνησε με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου. Έπειτα από αυτή την επικοινωνία και με προσωπική παρέμβαση του Νετανιάχου, το νομοσχέδιο αποσύρθηκε από την ημερήσια διάταξη του Κοινοβουλίου.
Ο τουρκολόγος Ρουμπέν Σαφραστιάν επισημαίνει ότι αυτό μπορεί να σημαίνει διάφορα:
«Αν το δημοσίευμα της Haaretz ανταποκρίνεται πράγματι στην πραγματικότητα, τότε πρέπει να υποθέσουμε τα εξής: το Ισραήλ έχει έναν βαθμό εξάρτησης από το Αζερμπαϊτζάν. Αυτό είναι το πρώτο. Το δεύτερο είναι ποια είναι η φύση αυτής της εξάρτησης. Γνωρίζουμε ότι το Ισραήλ έχει πουλήσει στο Αζερμπαϊτζάν μεγάλες ποσότητες οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, αυτό δεν ήταν ο καθοριστικός παράγοντας που οδήγησε το Ισραήλ να ανταποκριθεί στο αίτημα του Αζερμπαϊτζάν.»
Παρότι τόσο η Τουρκία όσο και το Αζερμπαϊτζάν είχαν εκφράσει δημόσια την αντίθεσή τους στην αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από το Ισραήλ, η ανακοίνωση του Μπακού είχε αισθητά πιο διπλωματικό τόνο.
«Η διαστρέβλωση των ιστορικών γεγονότων του 1915 και η μετατροπή ενός σύνθετου ιστορικού ζητήματος σε πολιτική απόφαση, χωρίς ισχυρή νομική ή επιστημονική βάση, είναι απαράδεκτη. Καλούμε την κυβέρνηση του Ισραήλ να επανεξετάσει την απόφασή της», ανέφερε η ανακοίνωση.
Η πρόθεση του Ισραήλ να αναγνωρίσει τη Γενοκτονία των Αρμενίων ερμηνεύτηκε από πολλούς αναλυτές ως πολιτικό μήνυμα προς την Τουρκία. Τα τελευταία χρόνια η Άγκυρα έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τις ενέργειες του Ισραήλ στη Γάζα ως γενοκτονία. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί ειδικοί θεώρησαν ότι η απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη Haaretz, το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο διατηρεί στρατηγικές σχέσεις τόσο με την Τουρκία όσο και με το Ισραήλ, επιχείρησε να αποτρέψει αυτή την κίνηση του Τελ Αβίβ.
Ο Ρουμπέν Σαφραστιάν θεωρεί ότι υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας που συνδέει το Ισραήλ με το Αζερμπαϊτζάν και αφορά το Ιράν:
«Πρέπει να υποθέσουμε ότι το Αζερμπαϊτζάν είναι σημαντικό για το Ισραήλ, επειδή του προσφέρει δυνατότητες που σχετίζονται με το Ιράν, επιτρέποντας τη χρήση του εδάφους του από το Ισραήλ. Δεν μπορώ να πω συγκεκριμένα ποιες είναι αυτές οι δυνατότητες. Είναι όμως σαφές ότι το Ισραήλ έχει άμεσο συμφέρον το Αζερμπαϊτζάν να συνεχίσει να κάνει ό,τι έκανε μέχρι σήμερα ή να συνεχίσει να το επιτρέπει.»
Η Haaretz υπενθυμίζει επίσης ότι το CNN είχε μεταδώσει τον Ιούνιο πως, κατά τη διάρκεια του πολέμου εναντίον του Ιράν που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, ισραηλινές δυνάμεις έδρασαν και από το έδαφος του Αζερμπαϊτζάν.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι σήμερα το Μπακού αποτελεί έναν από τους βασικούς ενεργειακούς εταίρους του Τελ Αβίβ, καθώς σημαντικό μέρος του πετρελαίου που καταναλώνει το Ισραήλ προέρχεται από το Αζερμπαϊτζάν.
Η ισραηλινή εφημερίδα υπενθυμίζει ακόμη ότι το Αζερμπαϊτζάν προμηθεύεται εδώ και χρόνια ισραηλινά οπλικά συστήματα και στρατιωτικές τεχνολογίες, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν με μεγάλη αποτελεσματικότητα κατά τη διάρκεια του πολέμου των σαράντα τεσσάρων ημερών.
Ο Ρουμπέν Σαφραστιάν εκτιμά ότι το σύνολο αυτών των παραγόντων συνέβαλε ώστε το Ισραήλ να ανταποκριθεί στις πιέσεις του Αζερμπαϊτζάν.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σαάρ, διέψευσε τους ισχυρισμούς της Haaretz, δηλώνοντας στην εφημερίδα:
«Υπάρχει κυβερνητική απόφαση [για την αναγνώριση της Γενοκτονίας], η οποία εγκρίθηκε ομόφωνα. Δεν πρόκειται να αλλάξει και αυτό είναι το σημαντικό και ιστορικό γεγονός.»
Παρ’ όλα αυτά, το νομοσχέδιο δεν βρίσκεται πλέον στην ημερήσια διάταξη της Κνεσέτ. Αποσύρθηκε λίγο πριν από τη θερινή διακοπή των εργασιών του Κοινοβουλίου και το ζήτημα της αναγνώρισης αναβλήθηκε επ’ αόριστον.
Μετά από αυτή την εξέλιξη, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο είναι ρεαλιστικό το Ισραήλ να επαναφέρει στο άμεσο μέλλον το θέμα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων στην ημερήσια διάταξη της Κνεσέτ και ποιοι παράγοντες θα μπορούσαν να επηρεάσουν αυτή τη διαδικασία.
Ο τουρκολόγος Ρουμπέν Σαφραστιάν υπενθυμίζει την εκτίμησή του ότι η Κνεσέτ δεν πρόκειται ποτέ να εγκρίνει ψήφισμα αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων, αν και το Ισραήλ ενδέχεται κατά διαστήματα να επαναφέρει το θέμα στη δημόσια συζήτηση.
«Το Ισραήλ χρησιμοποιεί το ζήτημα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων για τους γεωπολιτικούς του στόχους, κυρίως σε σχέση με την Τουρκία, ως έναν τρόπο να απαντά στην αντιισραηλινή ρητορική της Άγκυρας.»
Δεν είναι τυχαίο, καταλήγει ο ίδιος, ότι η κυβερνητική απόφαση δεν ακυρώθηκε τυπικά, αλλά η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων έχει ουσιαστικά παγώσει. Ο Σαφραστιάν εκτιμά ότι ο λεγόμενος «ρητορικός πόλεμος» μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ θα συνεχιστεί και ενδέχεται μάλιστα να ενταθεί, χωρίς όμως να θεωρεί πιθανό ότι το συγκεκριμένο ζήτημα θα έχει συνέχεια στο προσεχές μέλλον.
