Η πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι της Ειρήνης» είναι σημαντική για την Αρμενία και την περιοχή όχι μόνο από πολιτική, αλλά και από οικονομική άποψη. Οι ειδικοί στρέφουν την προσοχή τους και στην ενεργειακή διάσταση του σχεδίου, υπογραμμίζοντας τα πλεονεκτήματα της Αρμενίας. Η χώρα μας κατέχει ηγετική θέση στην περιοχή όσον αφορά τα αποθέματα πράσινης ενέργειας και διαθέτει ακόμη ανεκμετάλλευτο δυναμικό σε αυτόν τον τομέα.
Η αρμενική πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι της Ειρήνης» χρειάζεται την εφαρμογή πρακτικών μηχανισμών, καθώς προς το παρόν βρίσκεται μόνο σε επίπεδο εγγράφων, δηλώνει ο οικονομολόγος Σος Χατσικιάν. Υπενθυμίζει ότι η πρωτοβουλία προωθήθηκε αμέσως μετά τον πόλεμο, όταν η Αρμενία αντιμετώπιζε πολλά οικονομικά και πολιτικά προβλήματα.
«Σε κάθε περίπτωση, το “Σταυροδρόμι της Ειρήνης” δεν διαθέτει ακόμη υποδομική βάση, αλλά μόνο θεωρητική και τεκμηριωμένη μορφή, και για να προωθηθεί αυτό το σχέδιο απαιτούνται σοβαρές συζητήσεις και δουλειά. Όταν αναφέρω ότι το “Σταυροδρόμι της Ειρήνης” διασταυρώνεται με τον άξονα Βορρά–Νότου, μου απαντούν ότι πρόκειται για διαφορετικό έργο. Όταν λέω ότι συνδέεται με το TRIPP, πάλι αντιτείνουν ότι το TRIPP είναι άλλο σχέδιο. Συμφωνώντας εν μέρει με αυτό, πρέπει να σημειώσω ότι το “Σταυροδρόμι της Ειρήνης” έχει στον πυρήνα του ένα πολύ σοβαρό πολιτικό υπόβαθρο και τη δημιουργία νέων σχέσεων».
Σύμφωνα με τον οικονομολόγο, εάν το κράτος καταφέρει να διαμορφώσει όχι μόνο υποδομές αλλά και περιβάλλον συνεργασίας, θα δημιουργηθούν μεγάλες δυνατότητες προσέλκυσης επενδύσεων. Όπως λέει ο Σος Χατσικιάν, με επαγγελματικές αναλύσεις πρέπει να αναδειχθεί η ελκυστικότητα του σχεδίου.
«Έχουμε κλειστά σύνορα με το Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία, και αν το έργο του “Σταυροδρομιού της Ειρήνης” αποσκοπεί, δεν λέω πλήρως, αλλά έστω εν μέρει, στο άνοιγμα αυτών των συνόρων και τουλάχιστον στην αποκατάσταση σχέσεων, λαμβάνοντας φυσικά υπόψη και τους κινδύνους, τότε πιστεύω ότι η υλοποίηση του σχεδίου θα είναι απολύτως δικαιολογημένη».
Ο εθνικός εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ για ενεργειακά ζητήματα, Άρα Μαρτζανιάν, εστιάζοντας στην ενεργειακή συνιστώσα της πρωτοβουλίας, σημειώνει ότι στο σημερινό γεωοικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον το θέμα είναι εξαιρετικά επίκαιρο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το 80% του φυσικού αερίου στην Αρμενία εισάγεται από τη Ρωσία και το 20% από το Ιράν. Και τα υπόλοιπα είδη καυσίμων επίσης εισάγονται. Ωστόσο, στην Αρμενία παράγεται ηλεκτρική ενέργεια, η οποία αποτελεί πηγή πράσινης ενέργειας.
Ο ειδικός διευκρινίζει ότι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θεωρούνται επίσης τα αιολικά και ηλιακά πάρκα, καθώς και οι υδροηλεκτρικοί σταθμοί.
Ο Μαρτζανιάν επισημαίνει ότι το 2025, με βάση τους δείκτες χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Αρμενία συγκαταλέγεται μεταξύ των πρωτοπόρων όχι μόνο στην περιοχή αλλά και ανάμεσα στις ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου.
Σύμφωνα με τον ειδικό, το 2020 οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω ειδικού νομοθετικού πακέτου, αναγνώρισαν την πυρηνική ενέργεια ως πράσινη ενέργεια, καθώς οι πυρηνικοί σταθμοί έχουν σημαντικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
«Το 2025 το μερίδιο της πράσινης ενέργειας έφτασε το 65% της ετήσιας παραγωγής. Ο δείκτης αυτός κατατάσσει την Αρμενία ανάμεσα στις πιο “καθαρές” χώρες του πλανήτη στον τομέα της πράσινης ηλεκτροπαραγωγής. Σε αυτήν την περιορισμένη ομάδα περιλαμβάνονται η Νορβηγία, η Δανία, η Ισλανδία, η Αλβανία και εν μέρει η Γεωργία».
Μέχρι το 2040, σύμφωνα με τη στρατηγική ανάπτυξης του ενεργειακού τομέα της Αρμενίας, υπογραμμίζεται η σημασία της ανάπτυξης της πράσινης ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπονται η παράταση λειτουργίας της υπάρχουσας μονάδας του αρμενικού πυρηνικού σταθμού και η κατασκευή νέας μονάδας που θα την αντικαταστήσει, η κατασκευή του διαδρόμου μεταφορών Βορρά–Νότου, καθώς και γραμμών υψηλής τάσης με τη Γεωργία και το Ιράν.
Έτσι, ανοίγονται πρωτοφανείς δυνατότητες για την υλοποίηση του ενεργειακού και μεταφορικού σχεδίου του «Σταυροδρομιού της Ειρήνης», καταλήγει ο εθνικός εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ για ενεργειακά ζητήματα.
«Το ενεργειακό σύστημα της Αρμενίας είναι ικανό να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο, αποτελώντας κινητήρια δύναμη των εξελίξεων. Επιπλέον, οι γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών μπορούν και πρέπει να εναρμονιστούν με τις βασικές αρχές της πρωτοβουλίας “Σταυροδρόμι της Ειρήνης”».
Οι πρωτοβουλίες ανοίγουν σαφή δρόμο για την προσέλκυση επενδύσεων στην Αρμενία. Σύμφωνα με τον Άρα Μαρτζανιάν, η Αρμενία πρέπει να μπορέσει να συμμετάσχει και στο πρόγραμμα του «Ηλεκτρικού καλωδίου της Μαύρης Θάλασσας», από το οποίο είχε αποκλειστεί πριν από χρόνια λόγω των προσπαθειών του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας. Στόχος του προγράμματος είναι η σύνδεση του ηλεκτρικού δικτύου του Νότιου Καυκάσου με την Ευρωπαϊκή Ένωση και η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από την περιοχή μας προς την ΕΕ.
