Μετά τη συνάντηση του Νικολ Πασινιάν και του Βλαντιμίρ Πούτιν, στις αρμενο-ρωσικές σχέσεις ξεκίνησε μια φάση πιο ανοιχτής και άμεσης συζήτησης σχετικά με τις πιθανές συνέπειες της εξωτερικής πολιτικής της Αρμενίας. Η ρωσική πλευρά, εκπροσωπούμενη από τους Αλεξέι Οβερτσούκ, Ντμίτρι Πεσκόφ και Σεργκέι Λαβρόφ, ουσιαστικά χάραξε τα πλαίσια εντός των οποίων η Μόσχα εξετάζει τη μελλοντική συνεργασία με το Ερεβάν, ιδίως στο πλαίσιο της πιθανής προσέγγισης της Αρμενίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι δηλώσεις που διατυπώθηκαν καλύπτουν ταυτόχρονα αρκετούς βασικούς τομείς — την ενέργεια, την οικονομία και τις μεταφορικές συνδέσεις. Το πιο ευαίσθητο θέμα είναι η ενέργεια. Συγκεκριμένα, πρόκειται για την πιθανή αναθεώρηση των προνομιακών τιμών του φυσικού αερίου, καθώς και για το μέλλον της αρμενικής πυρηνικής ενέργειας. Αυτά τα μηνύματα εκλήφθησαν από μέρος του αρμενικού πολιτικού χώρου ως σοβαρή προειδοποίηση. Έτσι, ο Έντμον Μαρουκιάν σημείωσε ότι η αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου μπορεί να οδηγήσει σε απότομη αύξηση του κόστους παραγωγής και, κατά συνέπεια, σε μείωση της ανταγωνιστικότητας της αρμενικής οικονομίας.
Ταυτόχρονα, εντός της κυβέρνησης ακούγονται πιο συγκρατημένες εκτιμήσεις. Ο Γκεβόργκ Παπογιάν θεωρεί τέτοια σενάρια απίθανα και υπογραμμίζει τη σημασία της συμμετοχής της Αρμενίας στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, επισημαίνοντας το αμοιβαίο όφελος της συνεργασίας. Κατά τη γνώμη του, δεν πρέπει να υποτιμάται ο ρόλος της Αρμενίας στις οικονομικές διαδικασίες της Ένωσης.
Ένα επιπλέον μέσο πίεσης αποτέλεσαν οι δηλώσεις σχετικά με πιθανούς περιορισμούς στις συγκοινωνίες, συμπεριλαμβανομένης της διακοπής των αεροπορικών πτήσεων μεταξύ Ρωσίας και Αρμενίας σε περίπτωση που το Ερεβάν κινηθεί προς την κατεύθυνση της ΕΕ. Το επιχείρημα αυτό αιτιολογείται από την τρέχουσα απουσία αεροπορικών συνδέσεων μεταξύ της Ρωσίας και των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρά τη σκληρότητα της ρητορικής, η ρωσική πλευρά τονίζει ότι η κατάσταση δεν είναι ακόμη κρίσιμη. Με τη σειρά τους, οι αρμενικές αρχές δίνουν επίσης να καταλάβουν, ότι η τελική γεωπολιτική επιλογή δεν έχει ακόμη γίνει. Ο Αλέν Σιμονιάν σημείωσε ότι παρόμοιες συζητήσεις διεξάγονται εδώ και καιρό και δεν σημαίνουν ότι είναι αναπόφευκτες ριζοσπαστικές αποφάσεις στο άμεσο μέλλον.
Έτσι, η τρέχουσα κατάσταση αντανακλά μάλλον το στάδιο των διαπραγματεύσεων και των αμοιβαίων μηνυμάτων, παρά μια άμεση κρίση. Η Ρωσία επιδιώκει να επισημάνει τις συνέπειες μιας πιθανής πορείας της Αρμενίας προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, ενώ το Ερεβάν προσπαθεί να διατηρήσει περιθώρια ελιγμών, αποφεύγοντας απότομα και οριστικά βήματα.
Ο Αλέν Σιμονιάν τονίζει ότι η Αρμενία δεν πήρε και δεν θα πάρει μέτρα εναντίον της Ρωσίας, ωστόσο θα συνεχίσει να υπερασπίζεται με συνέπεια τα εθνικά της συμφέροντα.
Ο αναλυτής Αρέγκ Κοτσινιάν εφιστά την προσοχή σε μια σημαντική λεπτομέρεια: η Ρωσία δεν διαθέτει μηχανισμούς για μονομερή αποκλεισμό της Αρμενίας από την ΚΑΚ, την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση και τον Οργανισμό της Συνθήκης για τη Συλλογική Ασφάλεια. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τον ίδιο, η ίδια η Αρμενία διαθέτει τα μέσα για να μπλοκάρει αποφάσεις εντός αυτών των δομών, κάτι που μπορεί να οδηγήσει στην πραγματική αδυναμία λειτουργίας τους. Ωστόσο, ένα τέτοιο σενάριο, κατά τη γνώμη του, δεν θα ωφελήσει καμία πλευρά, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας.
Ο πολιτικός αναλυτής Στεπάν Γκριγκόριαν θεωρεί ότι το ζήτημα της στρατηγικής επιλογής δεν είναι ακόμη επίκαιρο. Σημειώνει ότι οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ΕΑΕΣ είναι ασυμβίβαστοι, ωστόσο η Αρμενία δεν έχει καν υποβάλει αίτηση ένταξης στην ΕΕ, και οι συζητήσεις για μια πιθανή επιλογή είναι πρόωρες.
Στο πλαίσιο αυτών των συζητήσεων, η Ρωσία ήδη ενισχύει τον οικονομικό έλεγχο. Ο επικεφαλής της Ρωσικής Υπηρεσίας Εποπτείας Γεωργικών Προϊόντων Σεργκέι Ντάνκβερτ αναφέρθηκε σε προβλήματα με τις αρμενικές εξαγωγές, επισημαίνοντας την απότομη αύξηση των αποστολών (για παράδειγμα, λουλουδιών) και υποθέτοντας ότι μέρος της παραγωγής μπορεί να μην είναι αρμενικής προέλευσης. Επίσης, εντοπίστηκαν εκατοντάδες παραβιάσεις των κανόνων καραντίνας, γεγονός που αποτέλεσε αφορμή για την ενίσχυση των ελέγχων.
Ο βουλευτής Μπαμπκέν Τουνιάν υπενθύμισε προηγούμενες περιπτώσεις αύξησης των τιμών του φυσικού αερίου — το 2006 και το 2013, όταν η Αρμενία ουσιαστικά αντιστάθμισε την αύξηση των τιμών με παραχωρήσεις στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, σήμερα ο χώρος για παρόμοιες παραχωρήσεις έχει εξαντληθεί και βασική προτεραιότητα παραμένει η προστασία της κυριαρχίας, με πλήρη επίγνωση όλων των οικονομικών και ενεργειακών κινδύνων.
