Η ισορροπημένη και εξισορροπητική εξωτερική πολιτική που έχει υιοθετήσει η Δημοκρατία της Αρμενίας απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, ειδικά σε περιόδους συγκρούσεων. Η κλιμακούμενη κατάσταση στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή προϋποθέτει συγκεκριμένες ενέργειες και βήματα από την Αρμενία σε κρατικό επίπεδο. Πολλοί αναλυτές, αξιολογώντας την κατάσταση, εκτιμούν ότι η Αρμενία, μεταφορικά μιλώντας, έχει βρεθεί «ανάμεσα σε δύο πέτρες», και συνεπώς το επίσημο Ερεβάν οφείλει να ζυγίζει και να υπολογίζει προσεκτικά κάθε του βήμα.
Από το επίσημο Ερεβάν πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία με την Τεχεράνη· συνομίλησαν οι υπουργοί Εξωτερικών της Αρμενίας και του Ιράν. Ο Αραράτ Μιρζογιάν εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στον Αμπάς Αραγτσί για τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη και Ιρανών πολιτών. Μετέφερε επίσης την ετοιμότητα της Αρμενίας να παράσχει την αναγκαία ανθρωπιστική βοήθεια. Από την πλευρά του, ο Αμπάς Αραγτσί επιβεβαίωσε ότι το Ιράν βρίσκεται σε ευρείας κλίμακας πόλεμο και ότι θα εκδικηθεί για το αίμα του μάρτυρα ηγέτη του.
Ο Πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, απέστειλε επίσης συλλυπητήριο τηλεγράφημα στον Πρόεδρο της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, με αφορμή τα θύματα που καταγράφηκαν στην ηγεσία και μεταξύ των πολιτών του Ιράν. Ο Νικόλ Πασινιάν υπογράμμισε τον προσωπικό ρόλο του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στην ανάπτυξη των σχέσεων Αρμενίας–Ιράν. Στο τέλος του τηλεγραφήματος, ο πρωθυπουργός ευχήθηκε ειρήνη και αντοχή στον φιλικό λαό του Ιράν.
Αυτά τα επίσημα και διπλωματικά βήματα του Ερεβάν δεν σημαίνουν ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, η Αρμενία παίρνει το μέρος κάποιας πλευράς. Το διευκρινίζει ο βουλευτής της κοινοβουλευτικής ομάδας «Πολιτικό Συμβόλαιο», Βαχάγκν Αλεξανιάν:
«Μπορώ να πω ότι το Υπουργείο Εξωτερικών μας εργάζεται με όλους τους εταίρους και βρίσκεται σε επαφή με όλους. Για εμάς, προτεραιότητα είναι φυσικά οι πολίτες της Δημοκρατίας της Αρμενίας που έχουν πληγεί από όλα αυτά σε διάφορες χώρες.
Η κυβέρνηση και η κοινοβουλευτική πλειοψηφία της Αρμενίας είναι, φυσικά, βαθιά ανήσυχες για όσα συμβαίνουν. Όλα τα πιθανά σενάρια εξετάζονται και η Αρμενία καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να είναι όσο το δυνατόν πιο προετοιμασμένη».
Η φλεγόμενη Μέση Ανατολή αναγκάζει το Ερεβάν να υπολογίζει κάθε του βήμα. Το Συμβούλιο Ασφαλείας της Αρμενίας συνεδρίασε στις 27 Φεβρουαρίου και εκ νέου την 1η Μαρτίου. Λεπτομέρειες των συζητήσεων δεν δημοσιοποιούνται. Ο υφυπουργός Άμυνας Αρμάν Σαρκισιάν είναι φειδωλός στις δηλώσεις του, επιβεβαιώνοντας μόνο ότι γίνονται όλοι οι δυνατοί υπολογισμοί και λαμβάνονται υπόψη όλα τα πιθανά σενάρια μεταβολής της κατάστασης.
«Πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας και, φυσικά, οι αρμόδιοι φορείς εργάζονται για να διαλύσουν τις ανησυχίες. Στην Αρμενία επικρατεί ειρήνη και θα ήθελα, λαμβάνοντας υπόψη αυτή την πραγματικότητα, να προχωρήσουμε μπροστά και να αξιολογείτε την κατάσταση με αυτή τη λογική».
Υπό τις συνθήκες μιας νέας περιφερειακής έκρηξης, τη στάση και τα βήματα της Αρμενίας αξιολογεί θετικά ο ιρανολόγος Γκεόργκι Μιρζαμπεκιάν:
«Η επίσημη θέση μας ήταν περισσότερο από συμβατή με τη διαμορφωμένη κατάσταση. Νομίζω ότι για εμάς το σημαντικότερο είναι το περιβάλλον ασφάλειας. Λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις εναντίον του Ιράν, θεωρώ ότι το πιο σημαντικό τώρα είναι η διατήρηση του περιβάλλοντος ασφάλειας και, όπως λένε, για εμάς το σημαντικότερο είναι απλώς να παρακολουθούμε προσεκτικά τις εξελίξεις».
Οι αναλυτές θεωρούν επίσης σημαντικό ότι λίγες ημέρες πριν από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ο υπουργός Άμυνας της Αρμενίας, Σουρέν Παπικιάν, βρισκόταν στην Τεχεράνη, όπου είχε συναντήσεις με αξιωματούχους που σήμερα έχουν σκοτωθεί. Σύμφωνα με τον Γκεόργκι Μιρζαμπεκιάν, αυτό αποτέλεσε επίσης επιτυχημένο βήμα από την άποψη της μείωσης των κινδύνων, ιδίως δεδομένων των διαρκών ανησυχιών που εξέφραζε η Τεχεράνη σχετικά με το TRIPP και την αμερικανική παρουσία. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τον αναλυτή, η Αρμενία βρέθηκε «ανάμεσα σε δύο πέτρες».
«Με την έννοια ότι έχει πολύ καλές σχέσεις τόσο με τη Δύση – με τις Ηνωμένες Πολιτείες, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις συμφωνίες – όσο και με το Ιράν. Υπό αυτή την έννοια, η επίσκεψη Παπικιάν και η χρονική συγκυρία ήταν πολύ σημαντικές και ίσως γι’ αυτό υπήρχε ανάγκη για διαβουλεύσεις και από τις δύο πλευρές. Σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις, νομίζω ότι η θέση της Αρμενίας είναι πολύ σαφής· όπως και στο ζήτημα του TRIPP, κατ’ αρχάς δίνουμε προτεραιότητα στη σταθερότητα. Και το TRIPP δεν θίγει τα συμφέροντα καμίας χώρας. Γνωρίζουμε ότι το Ιράν είχε διαρκείς ανησυχίες και νομίζω ότι ήταν σωστό να αξιοποιηθεί αυτή η περίοδος για τη μεταφορά αυτών των μηνυμάτων και την άμβλυνση των ανησυχιών».
Ο πρώην πρέσβης της Αρμενίας με ειδικές αποστολές, Εντμόν Μαρουκιάν, εφιστά την προσοχή και σε μια άλλη διάσταση:
«Το Ιράν είναι η μόνη χώρα στην ιστορία που, μέσα σε μία ημέρα, έπληξε επτά χώρες του Κόλπου, στοχοποιώντας 27 αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις. Τώρα ας έρθουμε στη Δημοκρατία της Αρμενίας. Κανείς να μη νομίζει ότι ό,τι συνέβη – και δεν γνωρίζουμε πόσο θα συνεχιστεί – δεν θα επηρεάσει τη διεθνή διάταξη. Επιπλέον, θέλω να πω σε όλους ότι πολλοί έλεγαν πως το σύστημα ασφάλειάς μας πρέπει να οικοδομηθεί πάνω στον άξονα Αρμενία–Ιράν–Ρωσία, ενώ άλλοι υποστήριζαν ότι πρέπει να οικοδομηθεί πάνω στο δυτικό σύστημα. Τώρα όλοι βλέπουν ότι, αν το είχαμε οικοδομήσει πάνω στο δυτικό σύστημα, θα είχαμε κι εμείς στοχοποιηθεί· η Αρμενία θα βομβαρδιζόταν όπως βομβαρδίζονται άλλες γειτονικές χώρες. Αν κάναμε το αντίθετο, και πάλι θα είχαμε προβλήματα. Δηλαδή, το σύστημα ασφάλειάς μας είναι εξαιρετικά λεπτό και γεμάτο προκλήσεις· δεν υπάρχει μονοσήμαντη απάντηση σε κανένα ζήτημα».
Η αρμενική αντιπολίτευση εκφράζει φόβους ότι το Αζερμπαϊτζάν ενδέχεται να επιχειρήσει να εκμεταλλευθεί την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, αυτή είναι μόνο μία από τις ανησυχίες. Ο βουλευτής της κοινοβουλευτικής ομάδας «Αρμενία», Αρτούρ Χατσατριάν, πέρα από την πολιτική διάσταση, υπογραμμίζει τους ανθρωπιστικούς και ιδίως τους οικονομικούς κινδύνους:
«Σε θολά νερά πάντα προσπαθούν να ψαρέψουν. Επομένως, δεν αποκλείω τίποτα. Νομίζω ότι, σε κάθε περίπτωση, οι ένοπλες δυνάμεις πρέπει να τεθούν σε υψηλό επίπεδο ετοιμότητας. Κοιτάξτε, αν τα σύνορα με το Ιράν κλείσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα – καταλαβαίνετε τι σημαίνει πόλεμος – ακόμη κι αν περάσεις τα σύνορα ειρηνικά, πρέπει μετά να μπορέσεις να φτάσεις τουλάχιστον στο Μπαντάρ Αμπάς. Δηλαδή, αν τα σύνορα κλείσουν, θα έχουμε σημαντικές οικονομικές απώλειες, και δεν μιλάμε μόνο για το διμερές εμπόριο. Το Ιράν είναι μία από τις κύριες εμπορικές οδούς. Οι αρνητικές συνέπειες θα είναι εμφανείς, συν ότι υπάρχει διατάραξη των αεροπορικών μεταφορών. Ένα άλλο ζήτημα είναι η πιθανή εισροή προσφύγων – αυτοί οι άνθρωποι θα πρέπει να διαχειριστούν. Και, τέλος, 50 μέτρα κάτω από την Αρμενία υπάρχει πόλεμος· δεν ξέρεις τι μπορεί να συμβεί. Δεν μπορώ να δώσω έτοιμη συνταγή, αλλά πρόκειται για πρόβλημα».
Παρότι οι αναλυτές παρακολουθούν και προσπαθούν να κατανοήσουν και να αξιολογήσουν τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή, τονίζουν ότι οι προβλέψεις παραμένουν αβέβαιες. Μία από αυτές συνδέεται και με έναν άλλο πόλεμο: υπάρχουν εκτιμήσεις ότι ο βομβαρδισμός εργοστασίων παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Ιράν ενδέχεται αργότερα να επηρεάσει ουσιαστικά και τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο.
