Η αίτηση της Αρμενίας για πλήρη ένταξη στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (ΟΣΣ) σημαίνει ότι το Γερεβάν αντιλαμβάνεται πως υπάρχουν και μη δυτικοί πόλοι και επιδιώκει να εμβαθύνει τις σχέσεις του και με αυτούς. Αυτό δήλωσε ο ανώτερος αναλυτής του think tank APRI Armenia, Μπενιαμίν Πογοσιάν, σχολιάζοντας την αίτηση ένταξης της Αρμενίας στον ΟΣΣ και τις πιθανές προσδοκίες από την επικείμενη σύνοδο κορυφής.
Στις 3 Ιουλίου το υπουργείο Εξωτερικών της Αρμενίας ανακοίνωσε ότι επιδιώκει να αντικαταστήσει το καθεστώς παρατηρητή στον ΟΣΣ με εκείνο του πλήρους μέλους.
Η δήλωση αυτή προκάλεσε συζητήσεις στους κύκλους ειδικών, καθώς ορισμένα από τα κράτη-μέλη του οργανισμού είναι και μέλη του Οργανισμού της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (ΟΣΣΑ), τον οποίο ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν έχει επικρίνει ως αναξιόπιστο, κατηγορώντας τον για ανεπαρκή αντίδραση στις εισβολές του Αζερμπαϊτζάν σε αρμενικές παραμεθόριες περιοχές. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι ο ΟΣΣ, εκτός από πολιτικός και οικονομικός οργανισμός, διαθέτει και σαφή συνιστώσα ασφαλείας.
«Η Αρμενία αντιλαμβάνεται ότι ο κόσμος δεν περιστρέφεται μόνο γύρω από τη Δύση. Παρά τις προσπάθειες εμβάθυνσης των σχέσεων με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, στο Γερεβάν κατανοούν επίσης ότι ο μη δυτικός κόσμος και οι οργανισμοί που τον εκπροσωπούν θα διαδραματίζουν ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο. Σ’ αυτόν τον νέο, πολυπολικό αλλά ακόμα χαοτικό κόσμο, η Αρμενία χρειάζεται να αναπτύξει σχέσεις και με μη δυτικούς οργανισμούς», τόνισε ο Πογοσιάν.
Κατά την άποψή του, η αίτηση για πλήρη ένταξη είναι το πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο, δεν θεωρεί πιθανό ότι στην προσεχή σύνοδο κορυφής θα ληφθεί απόφαση για την πλήρη ένταξη της Αρμενίας, καθώς η διαδικασία είναι σύνθετη και απαιτεί τη συναίνεση όλων των κρατών-μελών. Αυτό, όπως εκτίμησε, μπορεί να χρειαστεί αρκετά χρόνια, ενώ προς το παρόν η Αρμενία διατηρεί καθεστώς εταίρου διαλόγου.
Ο Πογοσιάν υπογράμμισε ότι, σε αντίθεση με την ΕΕ, όπου υπάρχουν σαφή νομικά κριτήρια ένταξης, στην περίπτωση του ΟΣΣ πρόκειται πρωτίστως για πολιτικές αποφάσεις. «Αν η Αρμενία θέλει να γίνει μέλος, θα πρέπει να επιδιώξει την έγκριση των πιο ισχυρών κρατών και το κύριο ζήτημα είναι η πολιτική διαπραγμάτευση με αυτά, ώστε να ληφθεί η σχετική απόφαση», εξήγησε.
Υπενθύμισε επίσης ότι πολλά από τα κράτη-μέλη του ΟΣΣ είναι ταυτόχρονα μέλη της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (ΕΑΕΕ) και του ΟΣΣΑ μαζί με την Αρμενία. Ο ΟΣΣ δημιουργήθηκε αρχικά ως πλατφόρμα συνεργασίας μεταξύ Ρωσίας, Κίνας και των χωρών της Κεντρικής Ασίας, αλλά με την πάροδο του χρόνου διευρύνθηκε, ενισχύοντας το πολιτικό του βάρος.
Κατά τον αναλυτή, και ο ίδιος ο ΟΣΣ θα έπρεπε να ενδιαφέρεται για την ένταξη της Αρμενίας, καθώς το Γερεβάν δεν έχει εμφανείς αντιθέσεις ή συγκρούσεις συμφερόντων με τα υπόλοιπα μέλη. «Βεβαίως, υπάρχει το ζήτημα του Πακιστάν, που είναι μέλος του ΟΣΣ, με το οποίο η Αρμενία δεν έχει διπλωματικές σχέσεις και το οποίο παραδοσιακά υποστηρίζει το Αζερμπαϊτζάν. Ωστόσο, υπό τις παρούσες συνθήκες, με την πρόοδο στις σχέσεις Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν, είναι μάλλον απίθανο να υπάρξουν σοβαρά εμπόδια από την πλευρά του Ισλαμαμπάντ», σημείωσε.
Όσον αφορά τα πιθανά οικονομικά οφέλη, ο Πογοσιάν επισήμανε ότι η οικονομική διάσταση δεν είναι πρωτεύουσα στον ΟΣΣ, καθώς με την πάροδο του χρόνου στο προσκήνιο πέρασε η συνιστώσα της ασφάλειας. Στο πλαίσιο του οργανισμού λειτουργεί κοινό κέντρο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και άλλων απειλών. Επομένως, η ενδεχόμενη ένταξη της Αρμενίας δεν θα πρέπει να συνδέεται τόσο με άμεσα οικονομικά οφέλη, αλλά κυρίως να θεωρείται πολιτικό μήνυμα και διπλωματική κίνηση.
Ο ΟΣΣ είναι ένας διεθνής οργανισμός που ιδρύθηκε το 2001. Περιλαμβάνει την Ινδία, το Ιράν, το Καζακστάν, την Κίνα, την Κιργιζία, τη Ρωσία, το Τατζικιστάν, το Πακιστάν και το Ουζμπεκιστάν. Η Λευκορωσία εντάχθηκε επισήμως στις 4 Ιουλίου 2024, στη σύνοδο κορυφής της Αστάνα. Χώρες-παρατηρητές είναι το Αφγανιστάν και η Μογγολία, ενώ χώρες-εταίροι διαλόγου είναι η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, το Μπαχρέιν, η Αίγυπτος, η Καμπότζη, το Κατάρ, το Κουβέιτ, οι Μαλδίβες, η Μιανμάρ, το Νεπάλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και η Σρι Λάνκα.
