Η κρίση στις σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Αζερμπαϊτζάν βαθαίνει επικίνδυνα, εντείνοντας τις αναταράξεις στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο του Νοτίου Καυκάσου. Η ένταση κλιμακώθηκε μετά την εξάρθρωση, στο Εκατερίνμπουργκ, κυκλώματος που η Μόσχα χαρακτηρίζει εγκληματικό πυρήνα εκτελεστών συμβολαίων θανάτου, γεγονός που προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στο Μπακού.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά την εισβολή των αζερικών αρχών στα γραφεία του ρωσικού μέσου RT στο Μπακού και τη σύλληψη Ρώσων δημοσιογράφων με την κατηγορία της απάτης. Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε έντονα, επιδίδοντας διάβημα διαμαρτυρίας στον Αζέρο πρέσβη και κάνοντας λόγο για “μη φιλικές ενέργειες” που αποσκοπούν στη διάρρηξη των διμερών σχέσεων.
Αντιθέτως, το Κρεμλίνο, διά στόματος του εκπροσώπου του Ντμίτρι Πεσκόφ, επέλεξε ηπιότερη ρητορική, κάνοντας λόγο για “συναισθηματική αντίδραση” από την πλευρά του Αζερμπαϊτζάν, και τόνισε τη σημασία του άμεσου διαλόγου για την επίλυση των διαφορών. Η Μόσχα φαίνεται να επενδύει σε μία ενδεχόμενη συνάντηση κορυφής μεταξύ Βλαντίμιρ Πούτιν και Ιλχάμ Αλίγιεφ, προσβλέποντας στην αποκατάσταση των σχέσεων. Άλλωστε, δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την υπογραφή συμφώνου στρατηγικής συνεργασίας στη ρωσική πρωτεύουσα, λίγο πριν την εισβολή στην Ουκρανία, και τις αλλεπάλληλες διμερείς συναντήσεις του 2023.
Ωστόσο, οι αναταράξεις στον Νότιο Καύκασο δεν περιορίζονται στις ρωσο-αζερικές σχέσεις. Η εσωτερική κρίση στην Αρμενία αποκαλύπτει την αυξανόμενη ρευστότητα της περιοχής. Ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν βρίσκεται σε μετωπική σύγκρουση με την Αρμενική Αποστολική Εκκλησία, κατηγορώντας την ευθέως για προσπάθεια ανατροπής της κυβέρνησης.
Οι διώξεις ανώτατων ιεραρχών, όπως του αρχιεπισκόπου Μικαέλ Ατζαπαχιάν και του επισκόπου Μπαγκράτ Γκαλστανιάν – γνωστού για την ηγεσία του στις διαδηλώσεις κατά της κυβερνητικής στάσης στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ – συνοδεύτηκαν από συλλήψεις δεκάδων ατόμων, μεταξύ των οποίων και ο επιχειρηματίας Σαμβέλ Καραπετιάν, κάτοχος διπλής αρμενικής και ρωσικής υπηκοότητας. Η Εκκλησία μιλά για “ημέρα ντροπής”, ενώ ο Πασινιάν χαρακτηρίζει τον ανώτατο κλήρο ως “εγκληματικό και ολιγαρχικό”.
Η κρίση αυτή έρχεται λίγο μετά την ιστορική συνάντηση του Πασινιάν με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Η διευθύντρια του RT, Μαργαρίτα Σιμονιάν, αρμενικής καταγωγής και γνωστή για τη φιλορωσική της στάση, εξαπέλυσε επίθεση κατά του Πασινιάν, κατηγορώντας τον ότι, επιστρέφοντας από την Τουρκία, εξαπέλυσε πόλεμο εναντίον της Εκκλησίας και του Αρχιεπισκόπου Καρέκιν Β’. Με αιχμηρή γλώσσα υπονόησε ότι η Αρμενία κινδυνεύει να μετατραπεί σε “τουρκο-αζερικό προτεκτοράτο”.
Οι εξελίξεις σε Μπακού και Ερεβάν συνθέτουν ένα σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό. Η Τουρκία φαίνεται να εντείνει τις προσπάθειες εμπέδωσης της επιρροής της στον Νότιο Καύκασο, επιδιώκοντας απρόσκοπτη πρόσβαση προς την Κασπία Θάλασσα και τις μετασοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας. Η γεωστρατηγική αυτή επιδίωξη προϋποθέτει την υπέρβαση του “αρμενικού εμποδίου”, στο πλαίσιο της ενοποίησης των τουρκόφωνων χωρών μέσω του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών.
Η Δύση, ιδίως η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, φαίνεται να ενθαρρύνει τη μείωση της ρωσικής επιρροής στην περιοχή, καθώς η αντίσταση της Γεωργίας παρεμποδίζει την άμεση δυτική διείσδυση. Παράλληλα, το Ισραήλ ενισχύει διαρκώς τις σχέσεις του με το Αζερμπαϊτζάν, από το έδαφος του οποίου φέρονται να απογειώθηκαν drones που συμμετείχαν σε επιχειρήσεις κατά του Ιράν στον πρόσφατο “Πόλεμο των Δώδεκα Ημερών”.
Η σημερινή εικόνα του Νοτίου Καυκάσου αποτυπώνει μια περιοχή σε μετάβαση, με ανοιχτά ερωτήματα για την ασφάλεια, τη σταθερότητα και τη γεωπολιτική της ένταξη στον παγκόσμιο χάρτη ισχύος.
ΠΗΓΗ: capital.gr
