Η δήλωση του Αρμέν Γκεβοργκιάν, μέλους της αρμενικής αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΚΣΣΕ), στη συνεδρίαση της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων, Υγείας και Βιώσιμης Ανάπτυξης, που πραγματοποιήθηκε στις 7 Μαρτίου 2025 στο Παρίσι.
«Αξιότιμοι συνάδελφοι,
Τον Ιανουάριο, εγκρίναμε ψήφισμα για την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα, στο οποίο αναφέρεται ότι «η Συνέλευση δεν μπορεί να δεχθεί ότι αυτή η ανθρωπιστική κρίση παρουσιάζεται ή θεωρείται αναπόφευκτη ή ότι μετατρέπεται σε “νέα κανονικότητα”». Σήμερα, σας παρουσιάζω την καταστροφική κατάσταση στο κατεχόμενο από το Αζερμπαϊτζάν Αρτσάχ (Ναγκόρνο-Καραμπάχ), η οποία στην πράξη αγνοείται από τη διεθνή κοινότητα και μετατρέπεται σε «νέα κανονικότητα». Μετά τις εθνοκαθάρσεις των Αρμενίων και την κατάληψη των αρμενικών εδαφών, ο Ιλχάμ Αλίεφ συνεχίζει την πολιτική γενοκτονίας κατά των Αρμενίων, με στόχο να αποκλείσει την επιστροφή τους στην ιστορική τους πατρίδα.
Ήδη έχουν καταστραφεί πολλές αρμενικές εκκλησίες, μνημεία αφιερωμένα στην αρμενική ιστορία, πολιτιστικά κέντρα, βιβλιοθήκες και σχολεία, ενώ εκατοντάδες χατσκάρ (σταυρόπετρες) έχουν βεβηλωθεί. Αρμενικά πνευματικά κέντρα έχουν υποστεί βανδαλισμούς, ενώ περισσότερες από 30 συλλογές τέχνης και μουσειακά εκθέματα έχουν λεηλατηθεί. Περίπου δέκα αρμενικοί οικισμοί έχουν επίσης καταστραφεί. Τα τελευταία χρόνια, πάνω από 24.000 Αρμένιοι έχουν ήδη εγκαταλείψει το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Θέλω να επιστήσω την προσοχή σας στο γεγονός ότι το δικαίωμα των Αρμενίων του Καραμπάχ να επιστρέψουν στην ιστορική τους πατρίδα παραμένει ανεφάρμοστο εξαιτίας των ντροπιαστικών δικών που διεξάγονται στο Μπακού εναντίον των Αρμενίων αιχμαλώτων. Πρόκειται για μια μορφή ψυχολογικής βίας κατά των Αρμενίων, στους οποίους λέγεται: «Αν οι ηγέτες σας βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση, φανταστείτε τι θα συμβεί σε εσάς αν αποφασίσετε να επιστρέψετε στο Καραμπάχ». Αυτοί οι άνθρωποι δικάζονται στο Μπακού πρωτίστως επειδή είναι Αρμένιοι και Χριστιανοί. Τους ταπεινώνουν επειδή, ως ηγέτες ενός μικρού αλλά υπερήφανου έθνους, κατάφεραν να ζήσουν για περισσότερα από 30 χρόνια σε μια ελεύθερη και δημοκρατική κοινωνία, αντιστεκόμενοι στο αυταρχικό Αζερμπαϊτζάν. Δεν χάνουν την αξιοπρέπειά τους και το θάρρος τους, γι’ αυτό και υπόκεινται σε βασανιστήρια και ταπεινώσεις.
Το αυταρχικό καθεστώς του Αζερμπαϊτζάν, που έχει ανατραφεί με τα πετροδολάρια της Δύσης, εξαφανίζει στην πράξη κάθε ίχνος αρμενικού πολιτισμού στο Αρτσάχ. Πρόκειται για τη συνέχεια μιας νέας γενοκτονίας κατά των Αρμενίων, η οποία ξεκίνησε στα μέσα του 20ού αιώνα στο Ναχιτσεβάν.
Οι διεθνείς κανόνες, μηχανισμοί και θεσμοί που προορίζονται να αποτρέψουν την καταστροφική κατάσταση στο Αρτσάχ δεν λειτουργούν καθόλου. Το Αζερμπαϊτζάν παραβιάζει και αγνοεί εσκεμμένα τις αποφάσεις των διεθνών δικαστηρίων, ενώ η διεθνής κοινότητα επιδεικνύει προκλητική αδιαφορία για το δικαίωμα των 150.000 Αρμενίων να επιστρέψουν στην ιστορική τους πατρίδα.
Ιδιαίτερη ανησυχία πρέπει να προκαλεί και το γεγονός ότι στο Μπακού κλείνουν πολλές διεθνείς ανθρωπιστικές, δικαιωματικές και δημοσιογραφικές οργανώσεις. Έτσι, η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, τέσσερις υπηρεσίες του ΟΗΕ και η Transparency International σταματούν τη δραστηριότητά τους, ενώ το γραφείο του BBC έχει κλείσει. Είναι προφανές ότι όλα αυτά γίνονται για να κλείσει το θέμα της επιστροφής των Αρμενίων του Αρτσάχ και να προετοιμαστούν νέες προκλήσεις για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιφερειακής ασφάλειας.
Σας καλώ να υποστηρίξετε την έκκλησή μου προς τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης, τον Πρόεδρο της ΚΣΣΕ και τον Ύπατο Αρμοστή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, ώστε να τεθεί άμεσα υπό έλεγχο η κατάσταση των Αρμενίων αιχμαλώτων στο Μπακού, να σταλεί ειδικός απεσταλμένος εκεί για να συζητήσει με το Αζερμπαϊτζάν τις διεθνείς του υποχρεώσεις και να του επιβληθεί να τις τηρήσει».
