Η Εθνοσυνέλευση ξεκίνησε τη διαδικασία έγκρισης του νομοσχεδίου για την ένταξη της Δημοκρατίας της Αρμενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το νομοσχέδιο τέθηκε προς συζήτηση στην πρώτη ανάγνωση, και παρόλο που οι βουλευτές δεν έχουν ακόμη εξαντλήσει τις 5 ώρες που έχουν στη διάθεσή τους, είναι ήδη γνωστό ότι η αντιπολιτευόμενη παράταξη «Έχω την Τιμή» θα ψηφίσει κατά.
Σταθερότητα και ειρήνη στην περιοχή μέσω της αποκατάστασης της ισορροπίας δυνάμεων, βελτίωση των μηχανισμών εθνικής ασφάλειας, εκσυγχρονισμός του στρατού, καλύτερη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος της πρωτοβουλίας «Ευρωπαϊκή Ψήφος», Αρτάκ Ζεϊναλιάν, απαριθμεί από το βήμα του κοινοβουλίου τις αλλαγές που, σύμφωνα με την πεποίθησή τους, θα προκύψουν από την έγκριση του νομοσχεδίου «Για την έναρξη της διαδικασίας ένταξης της Αρμενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
«Θα συμβάλει στη δημιουργία οικονομικών μηχανισμών με την εξάλειψη των υφιστάμενων μονοπωλίων, τη διαφοροποίηση της οικονομίας, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη βελτίωση της ποιότητας προϊόντων και υπηρεσιών, κάτι που είναι εφικτό μόνο μέσω της συνεργασίας με τη Δύση και την ΕΕ. Κάνοντας τα αρμενικά προϊόντα ανταγωνιστικά στην ευρωπαϊκή αγορά, θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση του ζητήματος της δημογραφικής ασφάλειας μέσω της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και της βελτίωσης του ηθικο-ψυχολογικού κλίματος».
Ο Ζεϊναλιάν καλύπτει σχεδόν όλους τους τομείς, από τον πολιτισμό έως την ασφάλεια, και θεωρεί ζωτικής σημασίας την ένταξη στην ΕΕ σε όλες τις διαστάσεις. Οι βουλευτές, ωστόσο, ζητούν τεκμηριωμένες εξηγήσεις για τις υποσχέσεις και τις προσδοκίες. Ο Σεργκέι Μπαγκρατιάν, για παράδειγμα, δεν είναι τόσο αισιόδοξος όσον αφορά την εξάλειψη των οικονομικών μονοπωλίων, επισημαίνοντας ότι ακόμη και η ίδια η ΕΕ χρειάζεται εναλλακτικές πηγές, όπως στην περίπτωση του φυσικού αερίου.
«Το σημαντικότερο είναι ότι, αυτή τη στιγμή, εργαζόμενοι στις παραδοσιακές αγορές και όντας μέλος μιας άλλης οικονομικής ένωσης, το 50% του εμπορικού μας κύκλου πραγματοποιείται εντός αυτού του μπλοκ. Σήμερα, κανείς δεν μας εμποδίζει να πραγματοποιούμε το υπόλοιπο 50% με την ΕΕ, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η οικονομία μας δεν είναι ακόμη έτοιμη να έχει τέτοιο βάρος στην ΕΕ».
Ο Ζεϊναλιάν βλέπει αυτό το ζήτημα μέσα από το πρίσμα της βελτίωσης των προτύπων δίκαιης δίκης.
«Μαζί, είναι πολύ πιο εύκολο να ξεπεραστούν αυτά τα προβλήματα παρά μόνοι μας. Κατά τη διαδικασία ένταξης, θα έχουμε συμβουλές από ειδικούς που θα μας βοηθήσουν να τα αντιμετωπίσουμε. Φυσικά, μπορούμε να ακολουθήσουμε τη δημοκρατική πορεία μόνοι μας, αλλά με αυτόν τον τρόπο θα είναι πιο γρήγορο και πιο οικονομικό».
Ο αντιπολιτευόμενος βουλευτής της παράταξης «Αρμενία», Αρτούρ Χατσατριάν, ανησυχεί για τα πιθανά οικονομικά προβλήματα στην πορεία προς την Ευρώπη. Υποστηρίζει ότι η Αρμενία δεν μπορεί να κάθεται ταυτόχρονα σε δύο καρέκλες, εννοώντας την ΕΕ και την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (ΕΟΕ).
«Έχετε κάνει κάποια μελέτη στην επιτροπή για να καταλήξετε σε συμπέρασμα σχετικά με το τι θα συμβεί αν, προτού φτάσουμε στην ΕΕ, βρεθούμε εκτός της ΕΟΕ;».
Η Αρμενία δεν μπορεί να είναι μέλος δύο διαφορετικών τελωνειακών ενώσεων ταυτόχρονα και να έχει ελεύθερες συμφωνίες με αμφότερες, απαντά ο πρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης, Αρμάν Εγογιάν.
«Ναι, αν μια μέρα εγκαταλείψουμε την ΕΟΕ, τότε θα πρέπει να αρχίσουμε να κάνουμε εμπόριο με δασμούς με τα κράτη-μέλη της, όπως κάναμε πριν από την ένταξή μας στην ΕΟΕ. Και αν εκείνη τη στιγμή έχουμε ελεύθερο εμπόριο με την ΕΕ, τότε θα αρχίσουμε να κάνουμε ελεύθερο εμπόριο με αυτούς. Δηλαδή, οι δασμοί αφαιρούνται από τη μία πλευρά και προστίθενται στην άλλη».
Σύμφωνα με τον Εγογιάν, η κυβέρνηση έχει ήδη κάνει βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση και έχει επιδοτήσει τους δασμούς των εξαγωγών προς την ΕΕ. Το επόμενο βήμα είναι να κάνει το ίδιο η ΕΕ για τα εισαγόμενα προϊόντα από την Αρμενία.
Από την πλευρά της, η βουλευτής Ασμίκ Ακομπιάν ενδιαφέρεται για την κοινωνικο-ψυχολογική διάσταση του ζητήματος. Αναφέρει ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως οι πολίτες έχουν υπερβολικές προσδοκίες από την ΕΕ:
«Για παράδειγμα, το βασικό μειονέκτημα της ΕΕ, σύμφωνα με τους πολίτες μας, είναι η επιδείνωση των οικογενειακών αξιών και η απώλεια ταυτότητας».
Ο Ζεϊναλιάν αντιπαραθέτει ότι, κατά τη διάρκεια της συλλογής υπογραφών, ο ίδιος είχε άμεση επαφή με κατοίκους διαφόρων περιοχών της Αρμενίας και δεν άκουσε τέτοιες απόψεις. Οι άνθρωποι, λέει, συνδέουν την Ευρώπη με την ανάπτυξη:
«Όταν οι άνθρωποι μιλούν για την Ευρώπη, εννοούν ελευθερία, ανθρώπινα δικαιώματα, υψηλής ποιότητας ιατρική περίθαλψη βασισμένη σε επιστημονικά δεδομένα, εκπαίδευση. Τη βλέπουν ως γούστο, ευημερία, ειρήνη και επίσης εξαιρετικής ποιότητας όπλα και στρατιωτικό εξοπλισμό, καθώς και καλό κυβερνητικό σύστημα».
Αποφασίστηκε να διατεθούν έως και 5 ώρες για τη συζήτηση του νομοσχεδίου. Η παράταξη «Έχω την Τιμή» έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα ψηφίσει κατά, αιτιολογώντας τη θέση της με το επιχείρημα ότι το νομοσχέδιο είναι ουσιαστικά μια δήλωση και όχι νόμος, καθώς δεν περιλαμβάνει υποχρεωτικούς κανόνες συμπεριφοράς για κανένα νομικό υποκείμενο.
Η πρωτοβουλιακή ομάδα της «Ευρωπαϊκής Ψήφους» συνέλεξε 60.000 υπογραφές μέσα σε ένα μήνα, ξεπερνώντας τις απαιτούμενες 50.000. Στα τέλη του 2024, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή επικύρωσε τις υπογραφές και έστειλε το νομοσχέδιο στο κοινοβούλιο. Ο πρωθυπουργός Πασινιάν, σε ομιλία του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο τον Οκτώβριο, δήλωσε:
«Η Αρμενία είναι έτοιμη να έρθει τόσο κοντά στην ΕΕ όσο η ίδια η ΕΕ το θεωρεί εφικτό».
