Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν απαντώντας στις κατηγορίες του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ, συνεχίζει να επιμένει ότι στο αρμενικό Σύνταγμα δεν υπάρχουν εδαφικές διεκδικήσεις έναντι του Αζερμπαϊτζάν.
«Είχα επανειλημμένα την ευκαιρία να θίξω αυτό το θέμα και θεωρώ αναγκαίο να τονίσω για άλλη μια φορά ότι εάν αυτή είναι μια έκφραση της ειλικρινούς ανησυχίας του Αζερμπαϊτζάν, τότε υπάρχει κάθε λόγος να θεωρήσουμε ότι οι ανησυχίες αυτές είναι διαλυμένες. Γιατί; Διότι οι ισχυρισμοί ότι το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Αρμενίας περιέχει εδαφικές αξιώσεις έναντι του Αζερμπαϊτζάν βασίζονται στο γεγονός ότι στο πρόλογο του Συντάγματός μας υπάρχει μια γενική αναφορά στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, η οποία αναφέρει και πάλι το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αρμενίας στην απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2024 καθόρισε ότι η αναφορά στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας στο πρόλογο του Συντάγματος αναφέρεται αποκλειστικά σε εκείνες τις διατάξεις της Διακήρυξης, οι οποίες έχουν λάβει την κυριολεκτική τους αποτύπωση στα άρθρα του Συντάγματος.
Σε κανένα άρθρο του Συντάγματος της Αρμενίας δεν υπάρχει άμεση ή έμμεση αναφορά στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Αν δεχθούμε το περιεχόμενο του Συντάγματος όπως το ερμηνεύει το Αζερμπαϊτζάν, τότε τίθεται το ερώτημα: γιατί το Καραμπάχ δεν συμμετείχε στο συνταγματικό δημοψήφισμα του 1995, γιατί δεν έίχαν ανοίξει εκεί εκλογικά κέντρα και οι πολίτες δεν ψήφισαν για το θέμα του Συντάγματος;
Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για τις προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές στην Αρμενία που πραγματοποιήθηκαν στη συνέχεια. Εκτός αυτού, εάν η αζερική ερμηνεία του Συντάγματος της Αρμενίας ήταν σωστή, η αποδοχή των αδελφών μας από το Καραμπάχ ως προσφύγων από τη Δημοκρατία της Αρμενίας θα ήταν απιθανή», είπε.
Ο Πασινιάν σχολίασε επίσης την ανησυχία της Αρμενίας ότι το Σύνταγμα του Αζερμπαϊτζάν περιέχει εδαφικές απαιτήσεις από την Αρμενία.
«Ναι, και αυτή η ανησυχία βασίζεται στο γεγονός ότι στο προλογικό σημείωμα του Συντάγματος του Αζερμπαϊτζάν υπάρχει αναφορά στη Συνταγματική Πράξη που εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο του Αζερμπαϊτζάν στις 18 Οκτωβρίου 1991. Με τη σειρά της, η Συνταγματική Πράξη παραπέμπει στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας της Πρώτης Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, η οποία υιοθετήθηκε στις 28 Μαΐου 1918 και η οποία καταγράφει ότι η Πρώτη Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν περιλαμβάνει την Ανατολική και τη Νότια Υπερκαυκασία.
Τον Νοέμβριο του 1919, η Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν παρουσίασε τον διοικητικό-εδαφικό της χάρτη στην Αντάντ, σύμφωνα με τον οποίο στη σύνθεση του Αζερμπαϊτζάν βρίσκονται οι επαρχίες Σιούνικ και Βαγιότς Ντορ της Δημοκρατίας της Αρμενίας, καθώς και εν μέρει τα εδάφη των επαρχιών Αραράτ, Αρμαβίρ, Γκεγκαρκουνίκ, Ταβούς, Λόρι, Σιράκ – περίπου το 60% της επικράτειας της Δημοκρατίας της Αρμενίας.
Έτσι, το Σύνταγμα του Αζερμπαϊτζάν περιέχει εδαφικές αξιώσεις προς τη Δημοκρατία της Αρμενίας.
Αλλά εμείς δεν θέτουμε όμως το θέμα της αλλαγής του Συντάγματος του Αζερμπαϊτζάν για δύο λόγους: πρώτον, ένα τέτοιο αίτημα θα οδηγούσε την ειρηνευτική διαδικασία Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν σε αδιέξοδο και δεύτερον, υπάρχει ένα άρθρο στο συμφωνημένο μέρος της συμφωνίας ειρήνης μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο αναφέρει ότι τα μέρη δεν μπορούν να επικαλούνται την εσωτερική τους νομοθεσία για να δικαιολογήσουν τη μη εφαρμογή της εν λόγω συμφωνίας.
Ένα άλλο άρθρο του συμφωνημένου μέρους της συμφωνίας ειρήνης αναφέρει ότι τα μέρη αναγνωρίζουν ο ένας την εδαφική ακεραιότητα του άλλου, δεν έχουν εδαφικές διεκδικήσεις ο ένας εναντίον του άλλου και δεσμεύονται να μην προβάλλουν τέτοιες διεκδικήσεις στο μέλλον», δήλωσε.
Ο Πασινιάν σημείωσε ότι ακριβώς η υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας είναι αυτή που θα διαλύσει τους φόβους τόσο της Αρμενίας όσο και του Αζερμπαϊτζάν.
«Και αν προσεγγίσουμε το θέμα από την άποψη της νομοθεσίας της Δημοκρατίας της Αρμενίας, σύμφωνα με το νόμο μας, μετά την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας, αυτό το έγγραφο πρέπει να επικυρωθεί από την Εθνοσυνέλευση. Μετά από αυτό, η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να στείλει τη συμφωνία στο Συνταγματικό Δικαστήριο για να επαληθεύσει τη συμμόρφωσή της με το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Αρμενίας.
Εάν το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφασίσει ότι το κείμενο της εν λόγω συμφωνίας ειρήνης δεν συνάδει με το Σύνταγμα, θα προκύψει ότι τα επιχειρήματα του Αζερμπαϊτζάν στο θέμα αυτό ήταν σωστά και η Αρμενία θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ ορισμένων διατάξεων της συμφωνίας ειρήνης και του Συντάγματος.
Εάν όμως το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφασίσει ότι το κείμενο της συμφωνίας ειρήνης ανταποκρίνεται στο Σύνταγμα της Αρμενίας, θα περάσει από τη διαδικασία επικύρωσης στο κοινοβούλιο της χώρας. Και σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 3 του Συντάγματος της Δημοκρατίας της Αρμενίας, σε περίπτωση αντιφατικότητας των κανόνων των διεθνών συνθηκών που έχουν επικυρωθεί από τη Δημοκρατία της Αρμενίας με τους κανόνες των νόμων, εφαρμόζονται οι κανόνες της διεθνούς συνθήκης.
Έτσι, μετά την επικύρωση της συμφωνίας ειρήνης Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν στο κοινοβούλιο, αυτή θα έχει ανώτερη νομική ισχύ έναντι των νόμων και άλλων κανονιστικών νομικών πράξεων της Δημοκρατίας της Αρμενίας και το θέμα των εδαφικών διεκδικήσεων θα κλείσει οριστικά. Το ίδιο θα συμβεί και στο Αζερμπαϊτζάν.
Με άλλα λόγια, είναι η υπογραφή της συνθήκης ειρήνης που θα διαλύσει πρακτικά τους φόβους τόσο της Αρμενίας όσο και του Αζερμπαϊτζάν, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με τα συντάγματα», είπε.
