Κατά τη διάρκεια της διεθνούς διάσκεψης που διοργανώθηκε στο Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών της Δημοκρατίας της Αρμενίας με θέμα «Περιφερειακοί μετασχηματισμοί και Αρμενία: μετατοπίσεις στην ασφάλεια», εντοπίστηκαν οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Αρμενία με βάση τις σημερινές γεωπολιτικές εξελίξεις και σκιαγραφήθηκαν επιλογές για πιθανές λύσεις. Όντως, η κύρια έμφαση ήταν ότι είναι πολύ νωρίς για να μιλήσουμε για τα αποτελέσματα των διαδικασιών.
Στη γεωπολιτική σφαίρα, ο Νότιος Καύκασος γίνεται θέατρο για τους βασικούς παίκτες. Οι συμμετέχοντες του συνεδρίου εστίασαν σε αυτήν την ιδέα και ανέπτυξαν τις αναλύσεις τους γύρω από αυτόν τον άξονα. Ο Γκριγκόρ Βαρντανιάν, ανώτερος ερευνητής Αραβικών σπουδών στο Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών, τονίζει τη σημασία της επικοινωνίας και της συνομιλίας με τις γειτονικές χώρες της περιοχής.
«Για να απελευθερωθούμε από το καθεστώς του θύματος, πρέπει να ξεπεράσουμε ορισμένα ψυχολογικά εμπόδια. Γι’ αυτό, χρειαζόμαστε έναν νέο τύπο σχέσης με τους γείτονές μας. Με άλλα λόγια, δεν μπορούμε να αποσυρθούμε από αυτή την περιοχή. Ως κράτος, πρέπει να αναγνωρίσουμε την ανάγκη για μια πιο ορθολογική και ρεαλιστική προσέγγιση των σχέσεων μας με τους γείτονες και των εξελίξεων στην περιοχή. Πρέπει να μιλήσουμε τόσο με τον Ερντογάν όσο και με τον Αλίεφ, αλλά πρέπει να δείξουμε ότι έχουμε επίσης ορισμένα συμφέροντα και μπορούμε να τα συνδυάσουμε. Δεν νομίζω ότι το Αζερμπαϊτζάν θέλει να υπογράψει μια συνθήκη ειρήνης. Το Αζερμπαϊτζάν θα προσπαθήσει να πάρει όλα όσα θα του παραχωρήσει η Αρμενία. Αυτή τη στιγμή το Αζερμπαϊτζάν βρίσκει αφορμή, ακόμη και στην Ανακήρυξη της ανεξαρτησίας μας στο Σύνταγμα… Και, εάν επιλυθεί και αυτό το ζήτημα, θα επινοήσει άλλες δικαιολογίες, και η ειρηνευτική συμφωνία, στην ουσία, δεν θα υπογραφεί σε αυτό το στάδιο».
Η Αρμενία είναι ανοιχτή στον διάλογο με τις γειτονικές χώρες, αλλά η διευθέτηση των σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν είναι απίθανη στο εγγύς μέλλον, πιστεύει ο ακαδημαϊκός Ρουμπέν Σαφραστιάν. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεδομένου ότι το Μπακού δεν είναι έτοιμο να συμφωνήσει σε μια συνθήκη ειρήνης σήμερα, σημαίνει ότι δεν μπορούν να υπάρξουν διευθετημένες σχέσεις Αρμενίας – Τουρκίας.
«Όταν υπογραφεί η συμφωνία, πραγματικά αναμένω ότι θα υπάρξουν βήματα από την Τουρκία όσον αφορά τη ρύθμιση των σχέσεων. Αλλά, απ’ όσο καταλαβαίνω, δεν θα προχωρήσουν αμέσως στην εξομάλυνση των σχέσεων. Ακόμη και μετά την υπογραφή της συμφωνίας, θα προσπαθήσουν να διατηρήσουν την πίεση στην Αρμενία. Ξέρετε γιατί; Γιατί το 2029 σχεδιάζεται η Τουρκία να έχει σιδηροδρομική σύνδεση με το Ναχιτζεβάν, έως τώρα δεν υπάρχει σύνδεση Καρς – Ναχιτζεβάν, μόλις τώρα ξεκινούν οι εργασίες κατασκευής. Επομένως, ο λεγόμενος «Διάδρομος του Ζανγκεζούρ» θα είναι σημαντικός για την Τουρκία, καθώς θα συνδέεται με αυτό».
Ο ακαδημαϊκός Σαφραστιάν είναι πεπεισμένος ότι το κλειδί για την πύλη του Μεγρί βρίσκεται στα χέρια της Αρμενίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό μπορεί επίσης να θεωρηθεί κλειδί για τη γεωπολιτική πύλη, και αυτό το κλειδί πρέπει να κρατηθεί πολύ σφιχτά για να ανοίγει η πύλη όταν χρειάζεται και να κλείνει όταν πρέπει, αν θέλουμε να ενισχύσουμε τη θέση μας στην περιοχή.
«Η Τουρκία, νομίζω, δεν θα επιθυμήσει ο δρόμος να περνάει από το Ιράν, για να μην εξαρτάται από το Ιράν, γιατί, επιτέλους, είναι τόσο ιστορικοί όσο και θρησκευτικοί αντίπαλοι. Η Τουρκία δεν θα επιθυμήσει να περάσει από το Ιράν. Οι προσεγγίσεις Τουρκίας και ΗΠΑ συμπίπτουν εδώ, εφόσον οι ΗΠΑ επίσης δεν θέλουν ο δρόμος να περνάει από το Ιράν.
Κοιτάξτε, υπάρχει ένα πράγμα που είναι πραγματικό: η Τουρκία χρειάζεται τον δρόμο, και η Τουρκία θέλει να είναι με τρόπο που να είναι επωφελής γι’ αυτήν. Η Αρμενία δεν πρέπει να το επιτρέψει. Εάν η Τουρκία δει ότι η Αρμενία δεν επιτρέπει, τι θα κάνει; Αυτή χρειάζεται τον δρόνο για την υλοποίηση άλλων παντουρκικών σχεδίων, στο πλαίσιο της σύνδεσης με τη Μέση και Κεντρική Ασία, και αυτός ο διάδρομος θα λειτουργήσει αργότερα στο πλαίσιο της διαδρομής Κίνα-Ευρώπη. Η Τουρκία θα αποκομίσει τεράστια κέρδη όταν ο διάδρομος περάσει από το έδαφός της. Η προσέγγιση της αρμενικής πλευράς, ότι δεν αντιτίθεται στο ξεμπλοκάρισμα των διαπεριφερειακών συνδέσεων, αλλά ότι αυτό είναι αποδεκτό μόνο εφόσον ο έλεγχος των δρόμων παραμείνει υπό την αρμενική διαχείριση, μπορεί να πραγματοποιηθεί. Γι’ αυτό λέω ότι το κλειδί είναι στα χέρια μας και δεν θα το δώσουμε σε κανέναν».
Σε τέτοιες συνθήκες, η προτεραιότητα είναι να διασφαλιστεί η ασφάλεια της Αρμενίας και να προστατευθούν τα εθνικά συμφέροντα, σημειώνει ο Σαφραστιάν.
