Οι στόλοι της Τουρκίας και του Αζερμπαϊτζάν πραγματοποιούν κοινές στρατιωτικές ασκήσεις. Θα συνεχιστούν μέχρι τις 29 Νοεμβρίου. Το 2021, το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία υπέγραψαν στο Σουσί ένα έγγραφο για αμοιβαία στρατιωτική βοήθεια και στενή συνεργασία στον τομέα της στρατιωτικής βιομηχανίας. Οι χώρες αυτές έχουν επίσης στενή συνεργασία σε πολιτικά θέματα. Για άλλη μια φορά το Μπακού και η Άγκυρα μιλούν για τον λεγόμενο διάδρομο Ζανζούρ, αν και πριν από αυτό υπήρξαν δηλώσεις ότι είναι έτοιμες να διατηρήσουν τη σύνδεση μέσω του εδάφους του Ιράν, εάν το Ερεβάν εναντιωθεί στη λογική του διαδρόμου.
Η Δημοκρατία της Αρμενίας έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι αντιτίθεται στη λογική του διαδρόμου για τη σύνδεση του Ναχιτσεβάν με το Αζερμπαϊτζάν και η Άγκυρα και το Μπακού, μετά από πολλές τέτοιες προειδοποιήσεις και διευκρινίσεις, άρχισαν να δηλώνουν ότι μπορούν να περάσουν τον δρόμο μέσω του εδάφους του Ιράν. Και σε αυτή την περίπτωση η Αρμενία θα μείνει ουσιαστικά εκτός μεγάλων περιφερειακών έργων. Τώρα, επιστρέφοντας και πάλι στο θέμα του δρόμου μέσω του εδάφους της Αρμενίας, χρησιμοποιούν την ίδια τη φράση «διάδρομος του Ζανγκεζούρ» και όχι τη διατύπωση που είναι αποδεκτή από την αρμενική πλευρά.
Μια άλλη δήλωση έγινε από τον Τούρκο υπουργό Μεταφορών Αμπντουλκαντίρ Ουράλογλου. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο “διάδρομος Ζανγκεζούρ” μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας είναι το σημαντικότερο έργο στον τομέα των μεταφορών και το Μπακού θα αποφασίσει από το έδαφος ποιας χώρας θα περάσει ο δρόμος – της Αρμενίας ή του Ιράν.
Ο ειδικός σε θέματα Τουρκίας Καρέν Χοβανισιάν είναι πεπεισμένος ότι οι χώρες αυτές δεν θα εγκαταλείψουν ποτέ την ιδέα να περάσουν από το αρμενικό έδαφος.
“Τίποτα δεν έχει αλλάξει στους μακροπρόθεσμους στόχους τόσο του Αζερμπαϊτζάν όσο και της Τουρκίας όσον αφορά την κατασκευή ενός δρόμου μέσω της επαρχείας Σιουνίκ, αλλά αυτοί το θεωρούν διάδρομο Ζανγκεζούρ. Σε γενικές γραμμές, η ειρηνευτική συμφωνία σχετίζεται άμεσα με αυτόν τον διάδρομο και αυτός είναι ο μόνος λόγος της καθυστέρησης της διαδικασίας περί την ειρηνευτική συμφωνία”.
Πριν από δύο ημέρες, με αυτό το θέμα ασχολήθηκε και ο ειδικός αντιπρόσωπος του Προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Αμιρμπέκοφ ο οποίος δήλωσε στην ουγγρική εφημερίδα:
Ο «διάδρομος Zangezur» θα είναι επωφελής για όλα τα μέρη, θα συνδέσει το κύριο τμήμα του Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν, θα δώσει στην Αρμενία την ευκαιρία να βγει από την περιφερειακή απομόνωση και να συμμετάσχει στην περιφερειακή οικονομική συνεργασία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο δρόμος μπορεί επίσης να ενδιαφέρει την Τεχεράνη. Σύμφωνα με τον αναλυτή πολιτικών θεμάτων Αρμάν Βαρντανιάν, το Μπακού και η Άγκυρα, θεωρώντας ότι η προσέγγιση της συνομιλίας με την Αρμενία στη γλώσσα των απειλών δεν είναι πλέον κατάλληλη, άλλαξαν τη μέθοδο, και ασκούν ψυχολογική πίεση, λένε ότι είναι προς το συμφέρον της Αρμενίας.
“Στην πραγματικότητα, τόσο η Τουρκία όσο και το Αζερμπαϊτζάν δεν θα εγκαταλείψουν ποτέ το όνειρο για το διάδρομο του ΖΑγκεζούρ, και προσπαθήσουν να το πραγματοποιήσουν με κάθε δυνατό μέσο. Ωστόσο, νομίζω ότι τέτοιες δηλώσεις από την πλευρά τους είναι περισσότερο μια προσπάθεια άσκησης ψυχολογικής πίεσης στην Αρμενία, και κατά κάποια έννοια, είναι επίσης ένα πείραμα ενδιαφέροντος.
Αυτοί έχουν καταλάβει ότι δεν θα μπορέσουν να πετύχουν τίποτα με τη βία ή την απειλή της βίας. Η διεθνής κοινότητα έχει πει ξεκάθαρα στο Αζερμπαϊτζάν ότι ένα τέτοιο βήμα θα έχει σοβαρές συνέπειες για αυτό. Γι’ αυτό σε αυτή τη φάση, προσπαθούν να προκαλέσουν ενδιαφέρον για την Αρμενία».
Το Μπακού επιμένει ότι το Αζερμπαϊτζάν θα πρέπει να έχει επικοινωνία με το Ναχιτσεβάν μέσω του Σιουνίκ, χωρίς τον τελωνειακό έλεγχο της Αρμενίας. Επισήμως, το Ερεβάν δεν αντιτίθεται στο να συνδεθούν το Αζερμπαϊτζάν και το Ναχιτσεβάν μέσω του αρμενικού εδάφους, αλλά η Αρμενία θα έχει τον έλεγχο των δρόμων. Αντίστοιχα, η αρμενική κυβέρνηση έχει παρουσιάσει το σχέδιο « Σταυροδρόμι ειρήνης», ενώ το Αζερμπαϊτζάν συνεχίζει να μιλάει για τον «Διάδρομο του Ζανγκεζούρ».
«Νομίζω ότι τα σχέδια και οι πρωτοβουλίες και των δύο πλευρών δεν θα πραγματοποιηθούν. Νομίζω ότι η ειρηνευτική διαδικασία θα αποτύχει και τόσο η αρμενική πρωτοβουλία όσο και το όνειρο του Αζερμπαϊτζάν θα καταρρεύσουν τελικά».
Το Ιράν διευκρινίζει τακτικά ότι είναι αντίθετο σε οποιαδήποτε αλλαγή των διεθνών συνόρων των γειτονικών χωρών και ότι η αλλαγή αυτή αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για την Τεχεράνη.
Όσον αφορά τη θέση της Μόσχας επί του θέματος, η Τεχεράνη δηλώνει τακτικά ότι η Ρωσία ακολουθεί αντιφατική πολιτική έναντι του Ιράν, υποστηρίζοντας την ιδέα του «διαδρόμου Ζανγκεζούρ».
Ο Ιρανός πρέσβης στην Αρμενία Μεχντί Σομπχανί δήλωσε στους New York Times ότι η Τεχεράνη και η Μόσχα έχουν διαφορετικά συμφέροντα στον Νότιο Καύκασο, ενώ οι δυτικές χώρες βλέπουν το ζήτημα στο πλαίσιο των κοινών συμφερόντων με την Τεχεράνη.
Ο ειδικός σε θέματα Τουρκίας Καρέν ΧΟβαννισιάν:
“Η θετική δυναμική στις σχέσεις μεταξύ της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας δεν είναι πολύ πιθανή. Γιατί ο «διάδρομος του Ζανγκεζούρ» είναι απίθανος, αφού εδώ συγκρούονται τα συμφέροντα πολλών χωρών; Εάν στην περίπτωση του Ιράν τι Ιράν λέει ξεκάθαρα ότι δεν θα ανεχθεί την αλλαγή των συνόρων, στην περίπτωση των άλλων χωρών υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων των χωρών-παικτών. Υπάρχει συνεχής συζήτηση σχετικά με το ποιος θα ελέγχει αυτόν τον δρόμο και υπάρχει πραγματικά μια μεγάλη σύγκρουση συμφερόντων εδώ. Αυτός είναι ο πρώτος λόγος, καθώς και ο ιρανικός παράγοντας ότι ο «διάδρομος του Ζαγκεζούρ» δεν θα λειτουργήσει. Και το «Σταυροδρόμι ειρήνης» δεν θα γίνει για έναν και μόνο λόγο, επειδή ούτε η Τουρκία ούτε το Αζερμπαϊτζάν θα πάνε σε αυτό».
Σύμφωνα με τον Χοβαννισιάν, είναι προφανές ότι η Τουρκία δεν θέλει πραγματικά να αναπτυχθεί η Αρμενία, αυτή δεν ανοίγει ακόμα τα αρμενοτουρκικά σύνορα για τους πολίτες τρίτων χωρών.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι σήμερα οι χώρες – παίκτες είναι κάπως διστακτικοί, περιμένουν την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ για να αγγίξουν, μεταφορικά μιλώντας, τον παλμό των Ηνωμένων Πολιτειών.
