Το Παρίσι ετοιμάζεται να υποβάλει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σχέδιο ψηφίσματος σχετικά με την απεμπλοκή του διαδρόμου του Λατσίν. Η είδηση αυτή κυκλοφόρησε από τη γαλλική έγκυρη έκδοση Le Figaro. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε επίσης σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Le Point ότι “δεν είναι πλέον καιρός για διπλωματία”. Διευκρίνισε ότι ο ρόλος της Γαλλίας στο θέμα της ανθρωπιστικής πρόσβασης είναι η άσκηση πίεσης.
Οι αναλυτές, οι οποίοι αποδίδουν σημασία σε αυτή την είδηση, προτείνουν να κατανοήσουμε ποιες ευκαιρίες θα δώσουν οι πρωτοβουλίες της Γαλλίας στην Αρμενία και ποια ατμόσφαιρα επικρατεί τώρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ας μην ξεχνάμε ότι η προοπτική έκδοσης ψηφίσματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για το θέμα του Λατσίν είναι αβέβαιη ήδη εδώ και 10 ημέρες. Πολλοί αναλυτές επικαλούνται την προηγούμενη εμπειρία του Δεκεμβρίου του 2022, όταν η υιοθέτηση δήλωσης για το θέμα του Λατσίν απορρίφθηκε μετά από μια εβδομάδα συζητήσεων. Ο ειδικός σε θέματα διεθνούς δικαίου Αρά Γκαζαριάν είναι πεπεισμένος ότι σε κάθε περίπτωση οι συζητήσεις για την απεμπλοκή του διαδρόμου του Λατσίν θα αποτυπωθούν νομικά. Θεωρεί θετικό το γεγονός ότι η διεθνής κοινότητα δεν υπέκυψε στην πρόταση του Άκνα για το άνοιγμα του δρόμου Αγκντάμ και δεν ξέχασε ότι πρέπει να ξεμπλοκαριστεί ο διάδρομος του Λατσίν.
“Με άλλα λόγια, η πρόταση του δρόμου Αγκντάμ δεν εγγυάται ότι οι κάτοικοι του Ναγκόρνο-Καραμπάχ θα λαμβάνουν τα απαραίτητα τρόφιμα, φάρμακα κ.λπ. και αυτό δεν γίνεται αποδεκτό από τη διεθνή κοινότητα. Μπορούμε να πούμε ότι ως αντίβαρο αυτό δεν λειτούργησε. Σε όλες τις περιπτώσεις υπάρχουν δηλώσεις ότι “ο διάδρομος του Λατσίνι πρέπει να παραμείνει ανοικτός” και ελπίζω ότι στο μελλοντικό ψήφισμα θα εκφραστεί και αυτή η ιδέα και δεν βλέπω καμία πιθανότητα να μην εκφραστεί αυτή η ιδέα, διότι τουλάχιστον δύο διεθνή δικαστήρια την έχουν αναφέρει και αν το διεθνές δικαστήριο παρατηρήσει κάτι, τέτοιο, θα είναι ένα ιστορικό γεγονός. Εάν το Διεθνές Δικαστήριο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχουν αποφασίσει σαφώς ότι ο διάδρομος πρέπει να ανοίξει, αυτό σημαίνει ότι έτσι και αλλιώς αυτό θα εκφραστεί στο πολιτικό έγγραφο”.
Εάν πριν από τη συζήτηση, ο Αρμένιος πρέσβης Εντμόντ Μαρουκιάν δήλωσε ότι είναι η πρώτη φορά που η Αρμενία ακολουθεί την απόφαση αυτής της δομής, τότε στις 21 Αυγούστου το περιεχόμενο των όσων είπε το αρμενικό διπλωματικό υπουργείο έχει ήδη αλλάξει. Η εκπρόσωπος του αρμενικού υπουργείου Εξωτερικών Ανί Μπανταλιάν διευκρίνισε τις προσδοκίες της αρμενικής πλευράς.
“Από διαδικαστική άποψη, η μορφή της επείγουσας συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τίθεται υπό συζήτηση, δεν προϋποθέτει άμεσα την υιοθέτηση οποιουδήποτε εγγράφου. Άλλωστε, τα 15 μόνιμα και μη μόνιμα μέλη του ΣΑ του ΟΗΕ έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν σχέδια ψηφισμάτων του ΣΑ του ΟΗΕ και να αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία να τα θέσουν σε ψηφοφορία. Η Αρμενία, που δεν είναι μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, δεν έχει τέτοιες εξουσίες”.
Έτσι, η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Αρμενίας επιβεβαίωσε ότι ο σκοπός της διοργάνωσης της συζήτησης υψηλού επιπέδου ήταν απλώς να επωφεληθούν από μια σημαντική πλατφόρμα και την ευκαιρία να εστιάσουν την προσοχή της διεθνούς κοινότητας στις δυνητικά καταστροφικές συνέπειες της κατάστασης, να εντείνουν τις προσπάθειες του Συμβουλίου για την επίλυσή της και τον πιθανό συντονισμό τους και να περιγράψουν τα περαιτέρω βήματα.
Δεν είναι ακόμη σαφές αν οι νέοι στόχοι της Γαλλίας έχουν σχέση με αυτή την πρωτοβουλία ή αν ξεκινά μια νέα διαδικασία. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι στόχοι αυτής της πρωτοβουλίας πρέπει να διατυπωθούν και να κατανοηθούν σωστά. Τον Δεκέμβριο του 2022, στην ίδια δομή, η Γαλλία ξεκίνησε τη συζήτηση του κειμένου μιας δήλωσης σχετικά με τον παράνομο αποκλεισμό του Λατσίν κατόπιν αιτήματος της Αρμενίας. Εκείνη την εποχή η υιοθέτηση του εγγράφου απέτυχε λόγω της θέσης αρκετών κρατών. Πολύ συχνά επισημάνθηκε ότι η Ρωσία ήταν κατά αυτής της διατύπωσης επειδή αυτό δεν υπογράμμιζε τον ιδιαίτερο ρόλο της στην περιοχή.
Δεδομένου ότι η αντιπαράθεση μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας στη γεωπολιτική σφαίρα δεν έχει ακόμη τελειώσει, η αποτελεσματικότητα μιας νέας συζήτησης για το ίδιο θέμα στην ίδια δομή τίθεται και πάλι υπό αμφισβήτηση. Η σύνθεση των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ δεν εμπνέει πολλές ελπίδες, λέει ο ειδικός σε θέματα στρατιωτικής και εθνικής ασφάλειας Διδάκτωρ Hrachya Arzumanyan․
“Το αρμενικό κράτος δεν τολμά να πει ότι μάχεται εναντίον της ρωσοτουρκικής στρατηγικής συμμαχίας στην οποία το Αζερμπαϊτζάν αποτελεί απλώς ένα “εξάρτημα”. Τους τελευταίους 2-3 μήνες, κατά τη γνώμη μου, συμβαίνουν ποιοτικές αλλαγές επειδή οι εχθροί έχουν περάσει στο επόμενο στάδιο. Οι στόχοι διαμορφώνονται δημόσια, είναι ήδη η διάλυση της κρατικής κυριαρχίας της Αρμενίας, του αρμενικού λαού”.
Από την πλευρά της, η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αρμενία θεώρησε απαραίτητο να διαψεύσει την πληροφορία ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες άσκησαν πίεση στα κράτη μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ώστε αυτοί να μην υπογράψουν ψήφισμα σχετικά με την εξέλιξη των συζητήσεων για την ανθρωπιστική κρίση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ. “Δεν έχουμε δει το σχέδιο ψηφίσματος και οι ισχυρισμοί ότι να ασκήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες πίεση στα κράτη μέλη ώστε να μην υπογράψουν το ψήφισμα. Αυτό είναι απόλυτο ψέμα”, δήλωσαν στη Πρεσβεία.
Εν τω μεταξύ, οι αναλυτές πιστεύουν ότι ένας ξεχωριστός κίνδυνος για την αρμενική πλευρά είναι η αναποτελεσματική αντιμετώπιση του θέματος στη δομή. Σε αυτή την περίπτωση, η εν λόγω στάση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ μπορεί να εκληφθεί από το Αζερμπαϊτζάν ως “πράσινο φως” για τις περαιτέρω ενέργειές του. Φαίνεται ότι τα πρώτα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Ο Αντρέι Κάσπρζικ, προσωπικός αντιπρόσωπος του Προέδρου του Γραφείου του ΟΑΣΕ, ο οποίος επισκέφθηκε την περιοχή προκειμένου να υποβάλει έκθεση στον Πρόεδρο του Γραφείου του ΟΑΣΕ σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση στο διάδρομο του Λατσίν, δεν έλαβε την άδεια να επισκεφθεί το Αζερμπαϊτζάν. Η αιτιολόγηση είναι ότι το Μπακού δεν είδε καμία ανάγκη για μια τέτοια επίσκεψη και “τη θεώρησε ως άσκοπη σπατάλη χρόνου”.
Ο Άνταμ Σιφ, μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, υπογράμμισε επίσης την πρόσφατη αδιέξοδη συζήτηση για τον διάδρομο του Λατσίν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Τόνισε ότι μετά τη συζήτηση “δεν ακολούθησε τίποτα”.
“Χρειαζόμαστε ένα ψήφισμα που να ζητά τον τερματισμό αυτής της παραβίασης του διεθνούς δικαίου. Και η κυβέρνηση των ΗΠΑ, η κυβέρνηση του Μπάιντεν θα πρέπει να κάνει πολύ περισσότερα. Πρέπει να στερήσουν από το Αζερμπαϊτζάν τη στρατιωτική βοήθεια. Θα πρέπει να βάλουν τέλος σε αυτόν τον παράνομο αποκλεισμό. Δεν πρέπει να δώσουμε στο Αζερμπαϊτζάν χρήματα …
Δεν μπορούμε να παραμείνουμε σιωπηλοί. Η κυβέρνηση πρέπει να μιλήσει, πρέπει να δράσει, κάτι πρέπει να γίνει, αλλιώς θα πεθάνουν κι άλλοι άνθρωποι”.
Με τη σειρά του, ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε στην τελευταία του συνέντευξη ότι είναι υπέρ της κυριαρχίας του λαού, αλλά το ζήτημα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ είναι περίπλοκο. Κάνουν τα πάντα για να εγκαθιδρύσουν μια διαρκή ειρήνη μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, να προστατεύσουν τους λαούς και τους πολιτισμούς. Τόνισε όμως ότι η ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και επέστησε επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι εκτός από τον αποκλεισμό του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, απειλούνται και τα σύνορα της ίδιας της Αρμενίας.
