ΑναλυτικάΚορυφαία

Ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις ή εξίσωση με πολλά άγνωστα;

Μία από τις πιο χρησιμοποιούμενες φράσεις στο πολιτικό λεξιλόγιο του 2023 είναι η «Συνθήκη Ειρήνης». O δεύτερος χρόνος ολοκληρώθηκε με την προσδοκία να υπογραφεί το έγγραφο μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν. Οι προσδοκίες δεν έχουν γίνει ακόμη πραγματικότητα. Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, όχι μόνο πολιτικοί και αναλυτές, αλλά και απλοί πολίτες ακολούθησαν την «εξέλιξη» της ειρηνευτικής ατζέντας, η οποία μετακινείται ομαλά από το 2023 στο 2024.

Ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις ή εξίσωση με πολλά άγνωστα; Από πόσες σελίδες θα αποτελείται η συμφωνία, ποια σημεία και περιεχόμενο θα έχει, πότε θα είναι έτοιμη για υπογραφή και, τελικά, θα φέρει ή όχι την αναμενόμενη ειρήνη στην περιοχή; Αυτά είναι ερωτήματα που δεν βρήκαν την απάντησή τους το 2023.

Να κοιτάξουμε λίγο τους αριθμούς:

  • Έλαβαν χώρα έξι κατ’ιδίαν 6 συναντήσεις Πασινιάν-Αλίεφ και δύο συναντήσεις Μιρζογιάν-Μπαϊράμοφ με τετραήμερες διαπραγματεύσεις
  • Έγιναν 7 γύροι ανταλλαγής προσφορών μεταξύ Ερεβάν και Μπακού
  • Τα μέρη κατέληξαν σε συμφωνία για περίπου 70% του περιεχόμενου του διαπραγματευόμενου εγγράφου
  • Ανακοινώθηκε για τουλάχιστον δύο απορρίψεις βασικών συναντήσεων από το Αζερμπαϊτζάν
  • Δύο συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν στην Ρωσική Ομοσπονδία.

Κατά τη διάρκεια αυτού του έτους, ο πρωθυπουργός της Αρμενίας και ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν συναντήθηκαν έξι φορές. Η τελευταία συνάντηση ήταν σε μορφή άτυπων επαφών στην Αγία Πετρούπολη, πέντε μέρες πριν το τέλος του χρόνου. Ενώ στις αρχές του έτους, τον Φεβρουάριο, οι διαπραγματεύσεις Πασινιάν-Αλίεφ έγιναν στο πλαίσιο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν. Τον Μάιο, ο Πασινιάν και ο Αλίεφ συναντήθηκαν με τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, και τον Ρώσο Πρόεδρο, Βλαντιμίρ Πούτιν, αντίστοιχα, στις Βρυξέλλες και τη Μόσχα. Τον Ιούνιο, ο Σαρλ Μισέλ, ο γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμσνουέλ Μακρόν συμμετείχαν στις συνομιλίες μεταξύ των ηγετών της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν στη Μολδαβία. Η τελευταία φορά που ο Πασινιάν και ο Αλίεφ συναντήθηκαν ήταν στις 15 Ιουλίου 2023 στις Βρυξέλλες.

Στην πρώτη από αυτή τη σειρά συναντήσεων, ο Πρωθυπουργός της Αρμενίας μιλούσε ακόμη για τον παράνομο αποκλεισμό του διαδρόμου του Λατσίν από το Αζερμπαϊτζάν.

Η συνάντηση των Βρυξελλών στις 14 Μαΐου ήταν σημείο καμπής όσον αφορά τις ανακοινώσεις. Η τριμερής συνάντηση μεταξύ του πρωθυπουργού της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν, του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ διήρκεσε 4 ώρες. Κατόπιν, ο Σαρλ Μισέλ ανακοίνωσε:

Τα μέρη συμφώνησαν να συναντηθούν στις Βρυξέλλες στα τέλη Οκτωβρίου και να διαπραγματευτούν με βάση 3 αρχές: αμοιβαία αναγνώριση της εδαφικής ακεραιότητας με σαφή αναφορά αριθμών, οριοθέτηση με βάση τη Διακήρυξη του Αλμάτι του 1991 και αποκατάσταση των συγκοινωνιών υπό τους όρους κυριαρχίας και δικαιοδοσίας των χωρών στους δρόμους.

10 ημέρες πριν από αυτή τη συνάντηση, ολοκληρώθηκαν οι τετραήμερες διαπραγματεύσεις των υπουργών Εξωτερικών της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, Αραράτ Μιρζογιάν και Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ, στην πόλη Άρλινγκτον των ΗΠΑ, στο τέλος των οποίων η αμερικανική πλευρά ανακοίνωσε ότι το Ερεβάν και το Μπακού συμφώνησαν σε ακόμη μερικά άρθρα και «κατέγραψαν πρόοδο στην αμοιβαία κατανόηση».

Εδώ όμως ολοκληρώθηκε η «πρόοδος της αμοιβαίας κατανόησης».

Μετά τη στρατιωτική επίθεση κατά του Ναγκόρνο Καραμπάχ τον Σεπτέμβριο και την αναγκαστική εκτόπιση των κατοίκων του Ναγκόρνο Καραμπάχ, το Αζερμπαϊτζάν αρνήθηκε τις προγραμματισμένες συναντήσεις σε δυτικές πλατφόρμες. Το Μπακού ακύρωσε τη συνάντηση Πασινιάν-Μισέλ-Αλίεφ που είχε προγραμματιστεί για τα τέλη Οκτωβρίου. Στις αρχές Οκτωβρίου, ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν δεν πήγε στη Γρανάδα για την τρίτη διάσκεψη της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας. Στο πλαίσιο της αναμενόταν πενταμερής συνάντηση για την οποία ο πρωθυπουργός Πασινιάν είχε μεγάλες ελπίδες.  

«Θα ήθελα πολύ να σας πω ότι πρόκειται να υπογραφεί ένα έγγραφο στη Γρανάδα. Αλλά δυστυχώς, όχι. Διότι αν σχεδιαζόταν να υπογραφεί ένα έγγραφο, θα σήμαινε ότι θεωρούσαμε ότι το έγγραφο ανταποκρίνεται στο ισόρροπο συμφέρον της Αρμενίας και είμαστε έτοιμοι να το υπογράψουμε. Είπαμε ότι η ειρηνευτική ατζέντα είναι προτεραιότητά μας και θέλουμε να υπογράψουμε μια ειρηνευτική συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν το συντομότερο δυνατό, ας πούμε, για παράδειγμα, μέχρι το τέλος του έτους, στις αρχές του επόμενου έτους».

Αντί της πενταμερούς δήλωσης, εγκρίθηκε στη Γρανάδα η Τετραμερής Διακήρυξη για τις Αρχές της Ειρήνης. Το υπέγραψαν ο Πρωθυπουργός της Αρμενίας, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο Πρόεδρος της Γαλλίας και ο Καγκελάριος της Γερμανίας. Πολλοί αναλυτές θεώρησαν την άρνηση του Αζερμπαϊτζάν να παραστεί σε συναντήσεις ως προσπάθεια αποφυγής παραπόνων.

Κατά τη διάρκεια του 2023, πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις στη Ρωσική Ομοσπονδία. Κατά τη διάρκεια του έτους, η αρμενική πλευρά απηύθυνε πολλά ερωτήματα στη Μόσχα σχετικά με τη μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών της ως εγγυήτριας βάσει του εγγράφου της 9ης Νοεμβρίου, την αδράνεια του ΟΣΣΑ και άλλα βήματα μη εταιρικής στάσης. Τα παράπονα της αρμενικής πλευράς παρουσιάστηκαν επανειλημμένα από τον Πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης Αλέν Σιμονιάν κατά τη διάρκεια του έτους.

 «Δεν έχετε παρατηρήσει ότι οι πολιτικές σχέσεις είναι λίγο τεταμένες; Νομίζω ότι έχετε παρατηρήσει».

Οι διαπραγματευτικές επιπλοκές, ωστόσο, δεν εμπόδισαν τα μέρη να συμφωνήσουν γύρω από το 70% της «Συνθήκης Ειρήνης». Κατά τη διάρκεια της χρονιάς, ο αριθμός αυτός αναφέρθηκε, παράλληλα διευκρινίστηκε ότι τα μη συμφωνημένα θέματα είναι τα πιο δύσκολα.

Κατά τη διάρκεια του έτους, η ανταλλαγή προτάσεων μεταξύ των μερών έφτασε στον 7ο γύρο. Στις 25 Δεκεμβρίου, το Ερεβάν επιβεβαίωσε επίσημα ότι έλαβε τις νέες προτάσεις του Μπακού για το σχέδιο συνθήκης ειρήνης. Οι διαδικτυακές εργασίες για την ανάπτυξη του εγγράφου ξεκίνησαν πέρυσι με βάση τις προτάσεις 5 σημείων του Αζερμπαϊτζάν. Εάν υπολογίσουμε τη διαδικασία σύμφωνα με την αρχή «ελήφθη προσφορά – εστάλη απάντηση», τότε το έγγραφο έχει ήδη μετακινηθεί από το Ερεβάν στο Μπακού και αντίστροφα τουλάχιστον 7 φορές. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Παρούιρ Οβανισιάν εξηγεί ότι παράλληλα με την αναστολή των συναντήσεων υψηλού επιπέδου, η διαδικασία συνεχίζεται και σε άλλες μορφές.

«Προσφέρονται διαφορετικές ευκαιρίες από μεσάζοντες, δεν μπορώ να αναφέρω περισσότερες λεπτομέρειες. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία συνεχίζεται. Άλλωστε, αυτή η διαδικασία δεν αποτελείται μόνο από συναντήσεις υψηλού επιπέδου, αλλά και προετοιμασία, συζητήσεις σε επίπεδο ειδικών.

Οι προσδοκίες στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο της Αρμενίας είναι διαφορετικές από τη σύμβαση. Η διαδικασία δεν εμπνέει αισιοδοξία στην αντιπολίτευση. Οι δύο παρατάξεις της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης, «Αρμενία» και «Έχω τιμή», διατηρούν επιφυλάξεις όχι μόνο για την ημερομηνία υπογραφής, αλλά και για το περιεχόμενο του εγγράφου.

Αρτούρ Χατσατριάν: «Έχω μια συμφωνία εμπιστευτικότητας, μια άδεια, αλλά δεν έχω δει αυτό το έγγραφο ο ίδιος. Συγκρίνοντας τις δηλώσεις των αρχών μας και των αρχών του Αζερμπαϊτζάν, νομίζω ότι είναι σαφές τι είναι γραμμένο σε αυτό το έγγραφο. Ειλικρινά δεν νομίζω ότι θα υπογραφούν έγγραφα σήμερα. Ή τουλάχιστον το ελπίζω».  

Ταγκουί Τοβμασιάν: «Ως κάτοικος της παραμεθόριας περιοχής, αυτό που θέλω περισσότερο είναι να επιτευχθεί ειρήνη και να ζήσουμε σε μια πραγματικά ειρηνική ατμόσφαιρα. Αλλά όσο περισσότερο μιλάει η κυβέρνηση για ειρήνη, τόσο περισσότερη επιθετικότητα παρατηρούμε από τον εχθρό».  

Οι προσπάθειες για την εδραίωση της ειρήνης στην περιοχή ξεκίνησαν νωρίτερα. Το 1992, η Ομάδα Μινσκ του ΟΑΣΕ δημιουργήθηκε για αυτόν ακριβώς τον σκοπό, κατά την ενεργό περίοδο της δραστηριότητάς της, άλλαξαν πρόεδροι στην Αρμενία, συζητήθηκαν και άλλαξαν διάφορα πακέτα προτάσεων, ωστόσο η κατάσταση δεν άλλαξε. Παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις, το Αζερμπαϊτζάν συνέχισε να πυροβολεί και το 2020 παραβίασε μία από τις τρεις καθιερωμένες αρχές, την αποχή από τη χρήση βίας ή της απειλής βίας.  

Εμφάνιση περισσότερων
Back to top button