ΑναλυτικάΔιεθνήΚορυφαία

Εμμονή με την κατασκοπεία στο Αζερμπαϊτζάν – Γιατί οι ΗΠΑ και η ΕΕ στενοχωρούν το Μπακού;

Η πίεση στους ανεξάρτητους δημοσιογράφους αυξάνεται στο Αζερμπαϊτζάν. Υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός δημοσιεύσεων με αντιδυτική ρητορική στα φιλοκυβερνητικά μέσα, που ζητούν «δράση» ενάντια στις δραστηριότητες των κεφαλαίων που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα της USAID.

Τι συμβαίνει στη χώρα;

Όπως υπενθυμίζει η Deutsche Welle, στις 20-21 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκαν έρευνες στο γραφείο σύνταξης της έκδοσης AbzasMedia που ειδικεύεται στις έρευνες κατά της διαφθοράς στο Μπακού. Η αστυνομία υποστηρίζει ότι στο γραφείο του δημοσιεύματος βρέθηκαν 40.000 ευρώ. Κατόπιν, συνελήφθησαν τρεις υπάλληλοι της AbzasMedia: ο διευθυντής έκδοσης Ulvi Hasanli, ο αρχισυντάκτης Sevinj Vagifgizi και ο Magomed Kekalov, ένας πολιτικός ακτιβιστής που συνεργαζόταν μαζί τους. Και οι τρεις κατηγορήθηκαν για λαθρεμπόριο και συνεργασία με μια ομάδα ατόμων με προηγούμενη συναίνεση. Και οι τρεις βρίσκονται σήμερα προφυλακιστέοι.

Λίγες μέρες αργότερα, στις 27 Νοεμβρίου, συνελήφθη ο Aziz Orujov, επικεφαλής της διαδικτυακής τηλεόρασης Kanal 13. Ο Orujov συλλήφθηκε με την κατηγορία της παράνομης δόμησης. Επιπλέον, ο Orujov βρίσκεται επίσης υπό κράτηση, αν και το άρθρο με το οποίο κατηγορείται δεν συνεπάγεται τέτοιο προληπτικό μέτρο.

Πολλοί Αζέροι και ξένοι δημοσιογράφοι, ντόπιοι ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι αυτές οι συλλήψεις είναι παράνομες και έχουν πολιτικά κίνητρα και η Διεθνής Αμνηστία ζήτησε την απελευθέρωση των συλληφθέντων.

Λίγο μετά τις συλλήψεις δημοσιογράφων της AbzasMedia, το αζερικό πρακτορείο Report δημοσίευσε δύο άρθρα, τα οποία ανέφεραν ότι οι δυτικές χώρες, ειδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες, «δημιούργησαν ένα ευρύ δίκτυο πρακτόρων στο Αζερμπαϊτζάν» και, με τη βοήθεια οργανισμών όπως η USAID, «υποστηρίζουν περιθωριοποιημένες ομάδες, που έρχονται σε αντίθεση με την εθνική ιδέα και παραβιάζουν την αρμονία της κοινωνίας». Όχι μόνο το AbzasMedia, αλλά και πολλά άλλα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και δημόσιοι οργανισμοί αναφέρθηκαν ως εκπρόσωποι αυτού του δικτύου πρακτόρων.

Στις 27 Νοεμβρίου, μια συνάντηση αποφοίτων του αμερικανικού πανεπιστημίου, η οποία διοργανώθηκε από την Πρεσβεία των ΗΠΑ στο Αζερμπαϊτζάν, επρόκειτο να πραγματοποιηθεί σε ξενοδοχείο στο Μπακού. Δύο ημέρες πριν από την εκδήλωση, το Qafqazinfo ανακοίνωσε ότι επρόκειτο για «συνάντηση υπαλλήλων του δικτύου πληροφοριών» που προσλήφθηκαν ενώ σπούδαζαν στις ΗΠΑ. Το δημοσίευμα δεν ανέφερε την πηγή αυτών των πληροφοριών. Ως αποτέλεσμα, η πρεσβεία ανέβαλε αυτή την ετήσια εκδήλωση, αφήνοντας τις κατηγορίες εναντίον της χωρίς σχόλια.

Στις 28 Νοεμβρίου, το Υπουργείο Εξωτερικών του Αζερμπαϊτζάν κάλεσε τους εκπροσώπους των πρεσβειών των ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Γαλλίας και τους κατηγόρησε ότι η AbzasMedia, με τη συμμετοχή οργανισμών που είναι εγγεγραμμένοι σε αυτές τις χώρες και τις ίδιες τις πρεσβείες, «διενεργεί παράνομες οικονομικές συναλλαγές».

Μέχρι στιγμής, μόνο η γερμανική πρεσβεία έχει απαντήσει επίσημα σε αυτές τις κατηγορίες. Σε δήλωση που δημοσιεύτηκε στο Facebook, λέγεται ότι η Γερμανική Πρεσβεία υποστηρίζει πραγματικά τις δραστηριότητες του Magomed Kekalov ως ακτιβιστή που ασχολείται με τα προβλήματα των ατόμων με αναπηρία.

Ο νόμος για τα μέσα ενημέρωσης, ο οποίος εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2021, απαγορεύει τη χρηματοδότηση τοπικών μέσων ενημέρωσης από ξένους δωρητές που δεν είναι διαπιστευμένοι στο Αζερμπαϊτζάν. Και οι αλλαγές που έγιναν στη νομοθεσία το 2014 περιέπλεξαν όσο το δυνατόν περισσότερο τη διαδικασία διαπίστευσης και εγγραφής των επιχορηγήσεων.

Ωστόσο, όπως εξηγεί ο ειδικός στο δίκαιο των ΜΜΕ, Alasgar Mamedli, η απαγόρευση ισχύει μόνο για την άμεση χρηματοδότηση, αλλά δεν περιορίζει τους δημοσιογράφους και τα γραφεία σύνταξης να λαμβάνουν χρηματοδότηση βάσει συμβάσεων εμπορικών υπηρεσιών από το εξωτερικό.

Η AbzasMedia (όπως και τα περισσότερα άλλα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης του Αζερμπαϊτζάν) δεν αποκάλυψε ποτέ την πηγή της χρηματοδότησής της. Και το Kanal 13, σύμφωνα με τη σύζυγο του Aziz Orujov, υπάρχει εδώ και αρκετά χρόνια αποκλειστικά με τα χρήματα που κερδίζονται από τις προβολές στο YouTube.

Ο πολιτικός παρατηρητής Shahin Rzaev, ο οποίος κατά καιρούς συνεργάστηκε με διεθνείς οργανισμούς όπως το IWPR, το International Alert and Conciliation Resources, πιστεύει ότι αυτό που συμβαίνει οφείλεται στην επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Μπακού και Ουάσιγκτον λόγω της υιοθέτησης του νομοσχεδίου «Περί προστασίας της Αρμενίας» εκ μέρους της Γερουσίας των ΗΠΑ. Το ερώτημα όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι μόνο αυτό.

«Η καταστολή έχει επηρεάσει τους δημοσιογράφους που ερευνούν πώς δαπανώνται τα χρήματα του προϋπολογισμού για την ανοικοδόμηση του Καραμπάχ. Φυσικά, το ερώτημα παραμένει ποιος και πώς χρηματοδότησε αυτές τις έρευνες. Αλλά μπορεί να μαθευτεί χωρίς συλλήψεις», λέει ο Ρζάεφ.

Ο ειδικός εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η πίεση δεν επηρέασε άλλα επικριτικά μέσα που χρηματοδοτούνται από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. «Αν και θεωρείται ότι αυτό θα πρέπει επίσης να τους χρησιμεύσει ως προειδοποίηση να μην παρεμβαίνουν εκεί που δεν πρέπει», προσθέτει ο παρατηρητής.

Ο διευθυντής του ειδησεογραφικού πρακτορείου Turan Mehman Aliyev, από την πλευρά του, δεν πιστεύει στην «αγανάκτηση» του Μπακού προς την Ουάσιγκτον. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο εγγυητής της ασφάλειας του Αζερμπαϊτζάν και είναι απολύτως αδύνατο για το Μπακού να πάει ενάντια στην Ουάσιγκτον. Και οι ΗΠΑ δεν έχουν τίποτα εναντίον της κυβέρνησης του Αζερμπαϊτζάν», είναι σίγουρος ο Αλίεφ.

Ο ειδικός εξηγεί την αντιαμερικανική εκστρατεία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης με την επιθυμία του Αζερμπαϊτζάν να «ευαρεστήσει τη Ρωσία». Και αποκαλεί τις συλλήψεις «μέρος της πίεσης που ασκούν τακτικά οι αρχές του Αζερμπαϊτζάν για να κρατήσουν στα όρια τα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνία των πολιτών».

Κατά τη γνώμη του, η αρχή ενός νέου κύματος καταστολής δεν πρέπει να μετρηθεί από την AbzasMedia, αλλά από τον πολιτικό και οικονομολόγο Gubad Ibadoghli, ο οποίος συνελήφθη τον Ιούλιο του 2023 με την κατηγορία της πλαστογραφίας.

Το Αζερμπαϊτζάν κατατάσσεται στην 151η από τις 180 χώρες στην κατάταξη για την ελευθερία του Τύπου για το 2023 που καταρτίστηκε από τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα.

Εμφάνιση περισσότερων
Back to top button