ΚοινωνίαΚορυφαία

Συνέντευξη του Έλληνα ιστορικού στο Ermenihaber.am. “Η ηθική-πολιτική ήττα της Τουρκίας είναι αναπόφευκτη”

Με αφορμή την 106η επέτειο της Γενοκτονίας των Αρμενίων, ο Ermenihaber.am μίλησε με τον Θεόδοσιο Κυριακίδη, διδάκτορα Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Στο μήνυμά του στις 24 Απριλίου, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Κατά τη γνώμη σας, τι θα δώσει η δήλωση του Μπάιντεν για την αναγνώριση από πολιτική και νομική άποψη;

– Στην ιστορία των προεδρικών εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπήρχαν πολοί προεδρικοί υποψήφιοι που υποσχέθηκαν ότι αν εκλεγούν, θα αναγνωρίζουν ως γενοκτονία αυτό το έγκλημα. Αλλά μετά την εκλογή τους χρησιμοποίησαν διαφορετική γλώσσα για να περιγράψουν την γενοκτονία. Στην πραγματικότητα, δεν είναι για πρώτη φορά που ο πρόεδρος των ΗΠΑ χαρακτηρίζει έγκλημα την  γενοκτονία. Μιλώντας για το Ολοκαύτωμα, και αναφερόμενος στη σφαγή του αρμενικού πληθυσμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο Πρόεδρος Ρόναλντ Ρέιγκαν το 1981 χρησιμοποίησε τον όρο «γενοκτονία».  Δεν ξέρω αν η δήλωση του Προέδρου Μπάιντεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο νομικό πεδίο, αλλά, φυσικά, είναι μια τεράστια πολιτική νίκη που έχει και συμβολική σημασία. Και πιστεύω ότι αυτό θα διευκολύνει τη διαδικασία αναγνώρισης, ωθώντας άλλες χώρες να κάνουν το ίδιο βήμα, να αναγνωρίσουν την Γενοκτονία των Αρμενίων. Ο σημερινός πρόεδρος χρησιμοποιεί τον όρο “γενοκτονία” που δείχνει ήδη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι επίσης αποφασισμένες για αυτό το ζήτημα.

Η απομόνωση της Τουρκίας και τα προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας ήταν οι βασικές παράγοντες που συνέβαλαν σε αυτό. Νομίζω ότι αργά ή γρήγορα θα έρθει η στιγμή να αναγνωρίσουν την Γενοκτονία, επειδή το ζήτημα έχει ήδη ωριμάσει από την ιστορική και πολιτική άποψη. Η ηθική και πολιτική ήττα της Τουρκίας έχει αναπόφευκτη.

– Μαζί με τη Γενοκτονία των Αρμενίων, υπήρξε μαζική εξόντωση και άλλων χριστιανικών εθνών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, συμπεριλαμβανομένης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Όμως δεν υπάρχει ατζέντα για τη διεθνή αναγνώριση του τελευταίου. Γιατί;

– Είναι γεγονός ότι οι δημόσιες συζητήσεις για αυτό το ζήτημα, καθώς και το αίτημα για διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας, έχουν ιστορία λίγων μόνο ετών. Μία από τις λεπτές αποχρώσεις που δεν πρέπει να παραβλέπεται είναι ότι κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας, οι Πόντιοι έχασαν τους περισσότερους από τους επιστήμονες και τους μορφωμένους ανθρώπους. Θα μπορούσαν να μεταδώσουν την ιστορία της γενοκτονίας στις μελλοντικές γενιές. Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν από τους Νέους Τούρκους και τους Κεμαλιστές.

Μετά την γενοκτονία οι Πόντιοι πρόσφυγες, βρέθηκαν σε άλλες, δύσκολες και οδυνηρές καταστάσεις. Π.Χ. το ξέσπασμα του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου, η γερμανική κατοχή, και αργότερα ο εμφύλιος πόλεμος του 1946-1949, αυτά τα γεγονότα κυριολεκτικά αναστάτωσαν την ελληνική κοινωνία.

– Πότε ξεκίνησε η μελέτη της Γενοκτονίας του Πόντου;

Η μελέτη της Γενοκτονίας των Πόντων στην Ελλάδα ξεκίνησε μόνο στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Επιπλέον, η πτώση της δικτατορίας το 1974 απαιτούσε δημόσια ακρόαση όλων των πολιτών της. Η κοινωνία των πολιτών άρχισε να αναπτύσσεται δυναμικά τη δεκαετία του 1980. Στην περίπτωση των Ποντίων, αυτή η νέα πραγματικότητα εκδηλώθηκε στην άνθηση των ενώσεων, η οποία παρατηρείται από τη δεκαετία του 1980, ειδικά στη δεκαετία του 1990.

Οι δημοσιεύσεις των μαρτυριών και των απομνημονευμάτων σχετικά με την ελληνική γενοκτονία στον Πόντο αυξάνονταν σταδιακά. Ως αποτέλεσμα της κινητοποίησης αυτής της γενιάς ανθρώπων και οργανώσεων, το ελληνικό κοινοβούλιο το 1994 ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο η 19η Μαΐου (1919) ανακηρύχτηκε Ημέρα Μνήμης Ελλήνων του Πόντου. Το 1998, ένας παρόμοιος νόμος ψηφίστηκε και για τους Έλληνες της Μικράς Ασίας, και στις 14 Σεπτεμβρίου (1922) ανακηρύχθηκε Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Αμέσως μετά, οι Έλληνες της Διασποράς άρχισαν να κινητοποιούν τις δυνατότητές τους και να ασκήσουν πίεση στους πολιτικούς στις χώρες όπου ζούσαν. Έτσι, αυτό το ιστορικό γεγονός αναγνωρίστηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ορισμένα αυστραλιανά κράτη και άλλες χώρες.

– Τι επιτυχεία είχατε στη διαδικασία αναγνώρισης;

– Πρέπει να σημειωθεί ότι η αναγνώριση της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου από τη Διεθνή Ένωση Ερευνητών Γενοκτονίας τον Δεκέμβριο του 2007 αποτέλεσε σημαντική ώθηση για αυτό το ζήτημα. Επιπλέον, καθώς η ιστορική έρευνα εμβαθύνει, όταν γίνεται σαφές

Επιπλέον, μαζί με την εμβάθυνση της ιστορικής έρευνας, όταν έγινε σαφές ότι οι Έλληνες υπέστησαν γενοκτονία από τους ίδιους δράστες που διέπραξαν τη Γενοκτονία των Αρμενίων, άρχισαν να αυξάνονται οι χώρες που αναγνώρισαν την ελληνική γενοκτονίατου Πόντου. Το πρόβλημα είναι ότι οι Έλληνες λειτουργούν χωρίς την υποστήριξη του κράτους τους, το οποίο δεν θέλει συγκρούσεις με τη γειτονική χώρα. Επιπλέον, οι του Πόντοιοιο δεν δημιούργησαν επιστημονικά ή πολιτικά όργανά που θα ασχοληθούν με αυτό το ζήτημα. Προσπαθούν να πιέσουν μέσω των πολιτιστικών τους συλλόγων χωρίς κατάλληλη γνώση. Είναι γεγονός ότι η γενοκτονία των Ελλήνων έλαβε χώρα σε διαφορετικές χρονικές στιγμές σε τρεις διαφορετικές περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη, περιπλέκει περαιτέρω το ζήτημα.

– Υπάρχει πολιτική ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, μερικές φορές υπάρχει κίνδυνος στρατιωτικής σύγκρουσης, οι προσδοκίες για την Κύπρο δεν έχουν μειωθεί ακόμη, πιστεύετε ότι το ζήτημα της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου μπορεί να τεθεί πιο έντονα στην ημερήσια διάταξη;

– Πιστεύω ότι οι συνέπειες οποιασδήποτε γενοκτονίας πρέπει να ακολουθούνται από αμοιβαία κατανόηση, συμφιλίωση, αναγνώριση εγκλημάτων και δημιουργία ενός ειρηνικού περιβάλλοντος για τις μελλοντικές γενιές.

Φυσικά, δεν είναι εύκολο, η βασική προϋπόθεση για αυτό είναι η αναγνώριση ενοχής. Οι άνθρωποι πρέπει να απαιτήσουν αναγνώριση της γενοκτονίας τους, ανεξάρτητα από πολιτικές, οικονομικές ή άλλες περιστάσεις.

Η αναγνώριση εγγυάται επίσης ένα ειρηνικό μέλλον για τις μελλοντικές γενιές, καθώς βοηθά τους ανθρώπους να ξεπεράσουν το τραύμα τους.

Νομίζω ότι οι συνέπειες οποιασδήποτε γενοκτονίας πρέπει να ακολουθούνται από αμοιβαία κατανόηση, συμφιλίωση, αναγνώριση εγκλημάτων και δημιουργία ειρηνικού περιβάλλοντος για τις μελλοντικές γενιές.

Ως εκ τούτου, πιστεύω ότι, παρά όλες τις απειλές από την Τουρκία, η Ελλάδα πρέπει να εντείνει τον αγώνα της για διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας.

– Ποια προοπτική βλέπετε στο θέμα συνεργασίας με τις αρμενικές οργανώσεις και δομές που αγωνίζονται για την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων;

– Χάρη στην έρευνα του αρχειακού υλικού που δημοσιεύθηκε τα τελευταία χρόνια, ένα ευρύ φάσμα μελετητών κατέγραψε, ότι υπήρχε ένα πρόγραμμα γενοκτονίας που στόχεθε στην εξόντωση όλων των χριστιανικών εθνών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Επομένως η χριστιανοί πρέπει να ενωθούν επάνω σε αυτό το ζήτημα. Αυτός ο αγώνας σε περίπτωση συνεργασίας μπορεί να αποφέρει καλύτερα αποτελέσματα, πιστεύουμε ότι η συνεργασία θα επεκταθεί περαιτέρω στο μέλλον και θα αποδώσει τα επιθυμητά αποτελέσματα όσον αφορά τη διεθνή αναγνώριση.

– Πώς βλέπετε το μέλλον της Τουρκίας; Πού μπορεί να οδηγήσει την Τουρκία η πολιτική της που διεξάγει;

Δυστυχώς, η Τουρκία πήγε με αντιδημοκρατικό τρόπο, περιορίζοντας τις φωνές της δημοκρατίας στην Τουρκία. Η πολιτική πορεία που έχει ακολουθήσει η Τουρκία στη διεθνή διπλωματία τα τελευταία χρόνια, μαζί με τη δύσκολη οικονομική κατάσταση, δεν υπόσχεται καλό μέλλον σε αυτήν τη χώρα. Πιο σημαντικό από τα οικονομικά προβλήματα, νομίζω, είναι η έλλειψη της δημοκρατικής κουλτούρας που ανάγκασε πολλούς Τούρκους να μεταναστεύσουν.

Η κρίση πρέπει να συνοδεύεται από την κατανόηση του προβλήματος, το οποίο φαίνεται να λείπει στην περίπτωση της Τουρκίας. Με άλλα λόγια, η χώρα πρέπει να βλέπει τον ρόλο της με εντελώς διαφορετικό τρόπο και να γίνει παράγοντας σταθερότητας και ειρήνης στην περιοχή. Αλλά το γεγονός ότι η Τουρκία δεν έχει ακόμη απαλλαγεί από το βάρος της γενοκτονίας, δεν έχει αποδεχτεί την ευθύνη της, η οποία θα τη βοηθούσε να κινηθεί με νέο, ειρηνικό και δημιουργικό τρόπο, δείχνει ότι, δυστυχώς, τα εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα με τους γείτονές της θα συνεχιστούν και στο μέλλον.

Εμφάνιση περισσότερων
Back to top button